elkibra - Rebetiko - KOSTAS NOUROS΄ GARDEN

2011-05-25T14:16:00.000-07:00

Καλωσόρισες στον κήπο μου!

Κ. Νούρος

Παιχνιδιάρα μου (1929) Κώστας Νούρος/Πάνος Τούντας

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Paihnidiara%20mou%20glykeia.mp3

Ήμουνα κάποτε μιά φωνή που χάιδεψε, αναστάτωσε, μαλάκωσε τις ψυχές που την άκουσαν. Διαφορετική... Δεν έβλαψα κανέναν, μ΄αγάπησαν. Συγχωρώ αυτούς που με πόνεσαν, που μ΄εκμεταλλεύτηκαν. Δεν καταλάβαιναν... Στα τελευταία μου χρόνια, αλλά και μετά το θάνατό μου, με λησμόνησαν. Δε πειράζει. Ήμουνα πολύ μόνος στη ζωή, μόνος ανάμεσα σε πολλούς ανθρώπους. Όταν τραγουδούσα πήγαινα τους ανθρώπους σε μελαγχολικά τοπία, στο αληθινό νόημα της ζωής. Τώρα, κάθομαι σ΄ένα βραδυνό κήπο, μαζί με το φίλο μου τον Ογδοντάκη, απαλλαγμένος από αγάπες, ζήλειες, πάθη. Κάθομαι στην πόλη που αγάπησα. Αόρατος... Εσύ, Έλληνα ή απο ΄πουδήποτε κι αν είσαι, εσύ που τρέχεις μέσα στης ζωής τη μπερδεμένη χλαπαταγή, σκέψου καμιά φορά το Νούρο, πού ήταν κάποτε όμορφος και ψηλός σαν κι εσένα...

2011-02-14T11:58:00.000-08:00

Ελάτε μαζί μου

Αφείστε με, καλοί μου άνθρωποι, να σας πάρω γιά λίγο μαζί μου, σε μιά παλιότερη εποχή, γιά να ξεκλειδώσω μιά ασήμαντη για σας λεπτομέρεια, της λεπτομέρειας, ω λεπτομέρεια, γιά την οποία δε σας καίγεται καρφί. Γιατί; ; Όχι "γιατί έχει ο γάτος έν΄αυτί " αλλά γιατί μικρές, μικρούλες λεπτομέρειες της δικιάς σας πολύτιμης ζωής θα θεωρούνται επίσης αδιάφορες γιά τις επόμενες γενιές. Η ψυχούλα σας όμως θα σπαρταράει από ευχαρίστηση αν θα βρεθεί ένας αντίστοιχος σα κι εμένα να τις ανακαλύψει και να τις διηγηθεί σε άλλους/ες. Έτσι δεν είναι; Επειδή έτσι ακριβώς είναι, ελάτε μαζί μου γιά λίγο, στο σκοτάδι περασμένων καιρών...

Ξαναγυρίζω, όπως γυρίζει κανείς σε κάτι πολυαγαπημένο, στο τραγούδι "ΟΥΖΟ" (1928), στην εκτέλεση με τον Κώστα Νούρο γιά να κάνω μιά δεύτερη, ίσως, βαθύτερη "κατάδυση". Υπάρχει και μιά ακόμα παλιότερη ανάρτηση γιά το ίδιο θέμα, η

http://elkibra-nouros.blogspot.com/2008/08/blog-post_31.html

όπου μπορείτε να βρείτε κάποιες άλλες μικρο-πτυχές του θέματος. Εκεί θα βρείτε και το τραγούδι γιά να το ακούσετε.

Γυρίζω πάλι σ΄αυτό το τραγούδι, γιατί ανήκει σε μιά κατηγορία "προσωπικών" τραγουδιών. Θέλω να πω, πιστεύω πως το διάλεξε ο συγκεκριμένος τραγουδιστής, μέσα από συνειδητές ή ασυνείδητες λειτουργίες, γιά να το παραλληλίσει, συμβολικά, με τον εαυτό του.

Βρισκόμαστε στα 1928 και ο άνθρωπος που βλέπετε στη φωτογραφία,

είναι 36 χρονώ. Είναι ένας έμπειρος επαγγελματίας κι εκείνη τη χρονιά τραγουδάει στη μπύρα του Πίκινου, στο Θησείο της Αθήνας και στο "Κρυστάλ" στη Νέα Φιλαδέλφεια. Έχουν περάσει μόλις έξη χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή, οι πληγές είναι ακόμα ανοιχτές κι αιμορραγούν.

Ο Νούρος έχει μιά κόρη σε ηλικία 9 χρονώ που θα τη χάσει μετά από 8 χρόνια από φυματίωση.

Είναι ένας ψηλός, όμορφος άντρας και έχει και ομοφυλοφιλικές σχέσεις. ο κόσμος θαυμάζει την ιδιαίτερη φωνή του και η ειδικότητά του είναι οι μανέδες.

Το τραγούδι "ΟΥΖΟ" έχει παραδοσιακές καταβολές. Η λέξη, εκτός απ΄τη γνωστή σημασία της, χρησιμοποιούνταν και σα καλοδιάθετο πείραγμα γι αυτούς που τά΄τσουζαν.

Ο Νούρος, πολύ πιθανό με δική του επιλογή, "χτυπάει" αυτό το τραγούδι, ανανεωμένο από τον Ογδοντάκη (Γιάννη Δραγάτση) που τον συνοδεύει.

Το "ΟΥΖΟ" δε περιλαμβάνεται, απ΄ότι ξέρω, σε καμιά από τις -ας πούμε - ανθολογίες. Ο Γρ. Φαλληρέας το έχει συμπεριλάβει στο CD Νούρος - το φωνητικό φαινόμενο -

(βλ.http://elkibra-nouros.blogspot.com/2008/08/cd.html )

και προσπάθησε να καταγράψει τους στίχους. Οφείλω να πω πως, πραγματικά, δεν ακούγεται ξεκάθαρα τι λέει ο Νούρος, σε δυό επίμαχα σημεία. Αυτό οφείλεται και στο ότι ο Νούρος είχε μεν πολύ καθαρή άρθρωση, αλλά δε πρόφερε καθαρά το σίγμα που το σύριζε λίγο, αν και όχι πάντα. Κύρια, όταν έλεγε μιά λέξη που είχε τελικό ς.

Καταγράφω κι εγώ, με τη σειρά μου, τους στίχους, ακριβώς όπως τους έχει ο Γρ. Φαλληρέας στο έντυπο που συνοδεύει το CD.

Όλοι "ούζο" με φωνάζουν.

Τα κορίτσια με θαυμάζουν

Και στον δρόμο με πειράζουν.

Άντε, βρε ούζο, βρέθηκα και χάμου

τέρμα σαντούρια και βιολιά, άντε όπλες,

κι όλα τ΄άλλα, σαν παιδί, τα έχω κάμει

μέσα στην Ελλάδα την παλιά.

Μπαίνω, βγαίνω με το πάσσο,
τη μπουκάλα μη μου πάρουν ε!
Κάντε τόπο να περάσω
Άντε βρε ούζο, βρέθηκα και χάμω
Τέρμα σαντούρια και βιολιά του Ογδοντάκη
Κι όλα τ΄άλλα σαν μικρό παιδί τα έχω κάνει
Μέσα στην Ελλάδα την παλιά
-Γειά σου Νούρο μου!

Ο Γρ. Φαλληρέας έχει βγάλει πολλά CD´s και κάνει, απ΄ότι φαίνεται, ότι μπορεί γιά να είναι οι εκδόσεις του μερακλίδικες. Επεξεργάζεται, βέβαια, ψηφιακά τα τραγούδια υπέρ το δέον, αλλ΄αυτό είναι μιά άλλη κουβέντα και "μικρά γράμματα" γιά τους περισσότερους.

Πέρ΄απ΄αυτό όμως, η τσαπατσουλιά, η αρπακόλα, το "έλα μωρέ, και τί έγινε;", το "σιγά τα λάχανα", είναι σταθερά χαρακτηριστικά της ελληνικής ζωής. Στους παραπάνω απλούς στίχους του έχουν ξεφύγει (;)(έχει ακούσει στραβά;) κάποιες λέξεις. Δυό απ΄αυτές είναι πολύ σημαντικές. Σημαντικές γιατί μεταφέρουν νοήματα και η λάθος καταγραφή τους κάνει τους στίχους ακίνδυνους, αδιάφορους.

Ξαναγράφω τους στίχους και σημειώνω με κόκκινο τις λέξεις που πραγματικά λένε οι στίχοι.

Όλοι "ούζο" με φωνάζουν,

τα κορίτσια με θαυμάζουν, αααχ,

και στο δρόμο με πειράζουν.

Άντε, βρε "ούζο", βρε τι θα σε κάμω (όχι βρέθηκα χάμου)

έρμα σαντούρια και βιολιά, άντε όπλες,

κι όλα τ΄άλλα, σα μικρό παιδί, τα έχω πάθει

μέσα στην Ελλάδα την Παλιά.

Μπαίνω, βγαίνω με το πάσο,

την μπουκάλα μην ξεχάσω, αααχ,

κάντε τόπο να περάσω!

Άντε, βρε "ούζο", βρε τι θα σε κάνω,

έρμα σαντούρια και βιολιά, τ΄Ογδοντάκι,

κι όλα τ΄άλλα, σα μικρό παιδί,

τα έχω κάνει

μέσα στην Ελλάδα την Παλιά

γειά σου, Νούρο μου(!)

(φωνή Ογδοντάκη)

Προφανώς, θεωρείτε πως προσπαθώ να διϋλίσω τον κώνωπα. Δεν είναι όμως έτσι και αυτό θα προσπαθήσω να εξηγήσω.

O Νούρος λοιπόν δε λέει "τέρμα, σαντούρια και βιολιά" αλλά, "έρμα" ( έρημα = κακόμοιρα).

Ακόμα, στο πρώτο ρεφρέν λέει, "κι όλα τ΄άλλα, σα μικρό παιδί, τα έχω πάθει ". Το θήτα ακούγεται καθαρότατα. Αυτές οι δυό κόκκινες λέξεις πάνε τα νοήματα κάπου αλλού, κι αυτό το "αλλού" είναι σημαντικό και συγκινητικό.

Δε πιστεύω, σε καμιά περίπτωση ούτε και υποστηρίζω, ότι ο Νούρος κάθησε με χαρτί και μολύβι και έφτιαξε, με συνειδητές διεργασίες, παιχνίδια με τις λέξεις, ούτε πως αποφάσισε να στείλει κρυφά μηνύματα μέσα από ένα τραγούδι που σκοπό είχε να πουλήσει. Λέω ότι, τραγουδώντας μανέδες σε διάφορα μαγαζιά, ζυμώνονταν και ξαναζυμώνονταν οι απλοί στίχοι μες το μυαλό του και φιλτράρονταν μέσα από σκέψεις και προβολές που έκανε, αναμετρώντας αυτά που βίωνε και την ίδια του τη ζωή. Στη συγκεκριμένη στιγμή της φωνοληψίας, ή είχε σκεφτεί να πει έτσι, ή του προέκυψε την ίδια εκείνη στιγμή.

Η "υπόθεση" του τραγουδιού, σ΄αυτή την έκδοση, αφορά κάποιον που είναι αλκοολικός και του έχουν κολλήσει το παρατσούκλι "ούζο". Τα νέα κορίτσια, πάλι σ΄αυτή την περίπτωση, βρίσκουν την εικόνα του κλυδωνιζόμενου αστεία και τον πειράζουν. Όμως, το ρήμα πειράζω έχει, στα μικρασιάτικα τραγούδια, την έννοια τουφλερτάρω. Ο Νούρος έχει προσθέσει και το ρ. θαυμάζουν. Το τελευταίο μας δίνει το πρώτο σήμα ότι ο τραγουδιστής παίζει με τον στίχο, περνώντας τον εαυτό του στη θέση του "ούζου", του κλυδωνιζόμενου. Το κλυδωνιζόμενος μπορεί να παίζει και με την έννοια του λικνιζόμενου με γυναικείο τρόπο.

Έτσι ήταν το παρουσιαστικό του Νούρου τα χρόνια που "χτύπησε" αυτό το τραγούδι. Είναι και η μοναδική του φωτογραφία όπου, σχεδόν υπομειδιά. Σ΄όλες τις άλλες είναι σοβαρός, σκεφτικός, σφιγμένος. Ο Νούρος ήταν ψηλός και όμορφος, όπως είπαμε. Οι γυναίκες έχουν, συνήθως, μιά διφορούμενη στάση θαυμασμού και υψίστης απορίας γιά τους όμορφους άνδρες όταν αυτοί είναι ομοφυλόφιλοι. Σα να μη μπορούν να δεχτούν ότι συνέβηκε ένα τέτοιο πράγμα. Συγκρίνετε με τα κύματα λατρείας που είσπραξε από το γυναικείο φύλο ο πρόσφατα μαχαιρωμένος ηθοποιός.

Κοντολογίς, ο Νούρος αφήνει να βγουν κάποια σήματα μέσα απ΄αυτό το τραγούδι

1. την αίσθηση της γνώσης ότι ήταν αρεστός στις γυναίκες

2. την αίσθηση της παρατήρησης του εαυτού του

3. τον τρυφερό χαρακτηρισμό "έρμα σαντούρια και βιολιά" όπου αποτείνεται στους
συμπατριώτες του

και στις παραδόσεις τους

4. το σήμα "έχω πάθει" που μπορεί να εξηγηθεί με πολλούς τρόπους

Ο Νούρος έφυγε απ΄τη ζωή μόνος και απένταρος. Μόνος σε πολλαπλά επίπεδα. Μακριά από συγγενικό κύκλο και με την αίσθηση ότι τον είχαν ξεχάσει όλοι αυτοί που κάποτε τον θαύμαζαν κι ακόμα, μ΄αυτή την επιπλέον βαριά μοναξιά που νιώθουν οι ομοφυλόφιλοι. Τη μοναξιά του "διαφορετικού".

Δε γνωρίζουμε πως τον αντιμετώπιζε το ευρύτερο σινάφι. Μικρά σήματα μπορούμε μόνο να ανιχνεύσουμε μέσα από τη δισκογραφία που είναι όμως αμφισβητούμενα.

Έχω ακούσει μερικά σχολιάκια τα τελευταία χρόνια, από ανθρώπους που καμώνονται πως τον γνώρισαν και μου μετέφεραν κάποια λεχθέντα απ΄αυτόν, ομοφυλοφιλικού τύπου. Μπορεί και νάναι αλήθεια. Ίσως, αυτό το κομμάτι του εαυτού του νά΄παιρνε το πάνω χέρι καθώς περνούσαν τα χρόνια. Έτσι είναι η ζωή. Ήμουνα πάντα πολύ επιφυλακτικός στη μεταφορά κουτσομπολιού γιά τους ομοφυλόφιλους. Ξέρω τι κακία (δηλαδή μίσος και τρόμος), τι διάσπαρτη βλακεία υπάρχει γιά το θέμα, ιδιαίτερα στην ανδρανδρική χώρα μας. Το ίδιο ανυπόφοροι είναι και οι άλλοι, που προβοκάρουν ηλιθίως στα διάφορα σουποειδή και σάπια κανάλια, μέσα σε μιά περιστρεφόμενη καθημερινή αηδία...

2010-12-28T13:18:00.000-08:00

H γιορτή

των πέντε φεγγαριών

Μιά βραδιά στη παλιά Σμύρνη

Γιορτή έχει απόψε και το σπίτι το δίπατο, ανασηκωμένο στον αέρα είναι. Πέρα-δώθε λικνίζεται, κορδέλες κόκκινες κρέμονται και ανεμίζουν. Σούρουπο είναι, έτοιμος ο ήλιος να βουτήξει στα νερά, ο κόσμος βολτατζάρει στην παραλία, κανείς δε το βλέπει. Μόνο εσείς (;), εγώ κι αυτοί που θά΄ρθουν.

Μακριές σειρές από πολύχρωμα λαμπιόνια ανάβουν, κρέμονται απ΄τους τοίχους και μέσα συνεχίζουν, πίσω στην αυλή, πάνω από ένα μακρύ τραπέζι, στρωμένο από τους δυό μερακλήδες που κατοικούν στο σπίτι. Κάθονται, τα λένε, γελάνε, η ώρα έχει πάει οχτώ και να, που αρχίζουν νά΄ρχονται. Με άμαξες έρχονται στολισμένες, τ΄αλόγατα χρεμετίζουν κι από ψηλά κατεβαίνουν σε πομπή.Φορτωμένοι με καλούδια είναι, στ΄άσπρα ντυμένες οι γυναίκες, με πούλιες που αστράφτουν κι οι άντρες με σιδερωμένα πουκάμισα και τα παιχνίδια τους, τα όργανα.

Και μπαίνουν ένας-ένας στην αυλή με χαράς και λαχτάρας φωνές που τόσα χρόνια δεν ειδώθηκαν. Αγκαλιάζονται, φιλιούνται, "εχ, μπρε μάτια μου, ΄πο πότε έχω να σε ιδώ;", "πούν΄το βιολάκι σου;", "Μαρίκα, τι μαγουλάκι είν΄αυτό, σουλτάνα μου, καθρέφτης!", "ελάτε, ελάτε, από δω οι δυό αδερφές, ως κι ο πατέρας σας θά΄ρθει εδώ απόψε".

Ο ένας απ΄τους δύο μερακλήδες ανοίγει τα μακριά τα μπράτσα του και χάνεται μες την αγκαλιά του ο κοντόσωμος με τα σκαλωτά μαλλιά και ένα "ώωωωωωωπα, ο Μήτσος μου ο Ατρ..., έδώ, κοντά μου σε θέλω απόψε!"

Ο άλλος ο μερακλής παίρνει το βιολί του και μπαίνει μες το σπίτι. Τις σκάλες ανεβαίνει, φτάνει στην κορφή, το πορτάκι της στέγης ανοίγει, βγαίνει πάνω της και φωνάζει κάτω στην αυλή: "Απόψε, πατριώτισσες και πατριωτάκια, είν΄η βραδυά των πέντε φεγγαριών μας. Γιά ν΄ανταμώσουν οι ψυχές μας και να τραγουδήσουμε ως τα χαράματα. Όσο και να φωνάξουμε, κανείς δε μας ακούει. Το φωτισμένο σαράι μας θα το πάρει το βραδινό αεράκι και θα το σεργιανίσει πάνω απ΄όλους τους αγαπημένους τόπους μας. Θα το πάει και πάνω από βουνά και κάμπους, εκεί που κάποτε συρθήκαμε, εκεί που πλανιούνται οι ψυχές εκεινώνε που χάθηκαν. Αλλ΄όλ΄αυτά είναι περασμένα κι απόψε θα το κάψουμε το πελεκούδι... Τώρα, Καριπάκι, μ΄ακούς, εκεί κάτω; Εγώ θα σου παίζω από δω πάνω κι εσύ θα το πεις, από κει κάτω. Πάμε, Καρίπη, το Μπάλλο Μαστίχα...

- Πά, λωλάθηκε τ΄Ογδοντάκι, ξεκαρδίστηκαν όλες κι όλοι.

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Balos%20mastiha%20%281930%29.mp3

Ο βιολιτζής απ΄τη στέγη κατεβαίνει, το φαγοπότι και τα παιχνίδια αρχινάνε.

Αλλά εσύ, σιωπηλό και λευκό φεγγάρι μου, δες αυτά τα χωρίς βάρος, αλλά όχι άνυδρα, σώματα, δες αυτό το φωτισμένο σαράι που γλυστράει στον αέρα, μ΄ένα σωρό ανθρώπους - άνθη των βυθών της μουσικής, τις κορδέλες π΄ανεμίζουν κι αυτή τη μοναχική, ξυπόλητη σκιά που δε γλεντάει με τους άλλους, αλλά σπρώχνει το σπίτι μουρμουρίζοντας λόγια μυαλού σαλεμένου...

2010-12-20T11:34:00.001-08:00

2010-12-19T15:09:00.000-08:00

2010-12-15T07:42:00.000-08:00

Γειά σου, Νούρο μου, μάτια μου, καλέ...

(Nouros)

Σε μιά μανιασμένη κουβέντα που τίποτα δε είχε να κάνει με τα ρεμπέτικα, άκουσα τον εαυτό μου να λέει πως, τα έχω χεσμένα όλα τα βιβλία των χιλιάδων σελίδων που μιλάνε γιά την αγάπη και τον έρωτα, μπροστά στο συμπυκνωμένο καταστάλαγμα του δίστιχου που τραγουδάει ο Νούρος στο Ματζόρε μανέ...

Πολλές φορές με πλήγωσες κι είπα να σε μισήσω

μα, σκέφτομαι πως δεν μπορώ δίχως εσέ να ζήσω.

Εδώ μπορείτε να το ακούσετε.

(http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/05-Matzore%20%E2%80%98Polles%20fores%20me%20plhgoses%E2%80%99%20GO%20193%20GA%201160%20%28ca%201927%20_%20Matzore%20%E2%80%98Polles%20fores%20me%20plhgoses%E2%80%99%20GO%20193%20GA%201160%20%28ca%201927%29.mp3)

ΠΡΟΣΟΧΗ!
Αν δείτε πως το link δε παίζει με την πρώτη προσπάθεια,
επιστρέψτε πίσω και ξαναδοκιμάστε. Με τη δεύτερη συνήθως λειτουργεί.

2010-11-24T15:17:00.000-08:00

Εσύ κι αυτός...

(Κώστας Νούρος και Carlos Gardel)

Carlos Gardel : http://en.wikipedia.org/wiki/Carlos_Gardel

Δυό μόλις χρόνια πριν ανοίξεις τα μάτια σου και βγάλεις την πρώτη κραυγή της ζωής σου, γεννήθηκε στην Τουλούζη της Γαλλίας, ένας άλλος άνθρωπος που έμελλε να γίνει ο μεγάλος μύθος της Αργεντινής και να του δώσουν κι εκείνου το χαρακτηρισμό "αηδόνι", όπως είπαν κι εσένα, "αηδόνι της Σμύρνης"...

Πολλά χρόνια αργότερα ο Elia Gómez, λαρυγγολόγος και ειδικός της ανθρωπινης φωνής, θα πει γι αυτόν: "ο Gardel είχε ευλογηθεί με εξαιρετικά φωνητικά όργανα, έναν καλοσχηματισμένο λάρυγγα και εξ΄αυτού, μακρές φωνητικές χορδές, απ΄όπου και προήλθε η αρσενική, πλήρως βαρύτονη φωνή του". Αν ένας αντίστοιχος γιατρός είχε εξετάσει το δικό σου λάρυγγα, Κώστα Μασσέλο, αναρωτιέμαι τι θά΄λεγε. Ακούγεται όμως σαν ανέκδοτο. Ποιός είχε διαίσθηση, διάθεση, καιρό και οράματα γιά νά΄κανε κάτι τέτοιο... Η Ελλάδα ήταν απασχολημένη με άλλα, ως συνήθως, σοβαρά προβλήματα που δε την αφήνουν ποτέ να ησυχάσει, να σκεφτεί και να επενδύσει σα παιδιά της. Άλλωστε, ήσουν Μικρασιάτης. Δεύτερο πράγμα. Επιπλέον, τα τραγούδια που έλεγες δε θα μπορούσαν ποτέ ν΄αρέσουν στο παριζιάνικο κοινό που έκανε το άστρο του Gardel να λάμψει. Τα τραγούδια σου ήταν δύσκολα και εσωτερικά. Είμαστε, βλέπεις, τόσο δαφορετικοί και τόσο μόνοι στον κόσμο οι Έλληνες.

Η Αργεντινή, μιά χώρα με συνεχή ιστορικά και κοινωνικά προβλήματα, μιά μεγάλη χώρα που το αίμα της πάντα έβραζε, είχε κι εκείνη μιά αστική τάξη με σύμπλεγμα κατωτερότητας και υπόδουλη στα κελεύσματα της Ευρώπης και των ΗΠΑ, ακριβώς όπως κι η δική μας. Σιχαινόταν το tango, όπως κι η δική μας σιχαινόταν το ρεμπέτικο. Μόλις όμως έγινε δεκτό με ενθουσιασμό στο Παρίσι και στις ΗΠΑ, άλλαξαν γνώμη. Σήμερα, το κάνουν show, καλύτερα πάντως απ΄τα δικά μας χαρτονένια κανάλια που "ανακαλύπτουν" το ρεμπέτικο και το εξευτελίζουν, ακριβώς όπως κάνουμε κι εμείς...

Δείτε και ακούστε λοιπόν τον έναν (Carlos Gardel),

http://www.youtube.com/watch?v=9kKQ4m1OmO8

ακούστε και τον άλλον (Κώστα Μασσέλο Νούρο) στο Ματζόρε μανέ, όπου ξεδιπλώνει ένα μικρό μόνο μέρος απ΄τις φωνητικές του δυνατότητες και με τα παρακάτω δυό λόγια περιγράφει τη βαθιά αγάπη, αυτή γιά την οποία έχουν αγωνιστεί άλλοι γράφοντας μυριάδες σελίδες..

http://www.speedyshare.com/files/26841889/MAJORE_NOUROS.mp3

Πολλές φορές με πλήγωσες κι είπα να σε μισήσω,

μα σκέφτομαι πως δε μπορώ δίχως εσέ να ζήσω

Ίσως να είναι χρήσιμο να σκεφτούμε:

Ήταν μεγάλος στη φωνή ο Gardel και ο Νούρος όχι;

Ποιές είναι οι αιτίες που ο Gardel δοξάστηκε και δοξάζεται ακόμα, ενώ ο Νούρος πέθανε μόνος και ξεχασμένος σε μιά χαμοκέλα στην Κοκκινιά;

Γιατί είναι η Ελλάδα τόσο ομφαλοσκοπική και τραγικά αχάριστη;

2010-08-30T05:48:00.000-07:00

τρία ακόμα δώρα

από τον μερακλή

aigaleotasos

Στο τέλος, δυστυχώς δεν ακούγεται καθαρά σ΄αυτό το δίσκο,
υπάρχει ένα κακό πείραγμα στο Νούρο, όχι από τον Ογδοντάκη.

2010-08-12T13:08:00.000-07:00

2010-07-29T05:53:00.000-07:00

I' ve found a garden...

http://elkibra-nouros.blogspot.com/

"Such a life without you I'd rather not live, my sweetheart, I'd rather die" -

(from the "Piraeus girl", 1930, Panos Toundas, by Kostas Nouros. -

I believe that every human being would like to lie in a certain place after its death. One here, one there... In beloved and peacefull places, together with souls which were important and one can lean its head on their shoulders. I was thinking, where could I place Kostas Nouros if it was up to me to decide, and I found a place.

I've found a garden with jasmines which enlights the nights.
I've found a garden on the back side of a house in Smyrna, the old Smyrna.
I've reised up walls around so that he cannot be seen and bothered. The walls will not be too high so that the sea breeze will come in.
Then, I went secretely to an old house, in Greece, where Giannis Dragatsis (Ogdontakis) died. I've taken his violin which he had put on a wardrobe when he got his pension and the days of music were finished for him.
I've taken the old friend Ogdontakis besides Nouros. Ogdontakis who played the violin for him in that unique way, while angels were coming out through Nouros' mouth.
I've placed both of them in the night garden with a Smyrnaic full moon sprinkling silver powder on them.
I've left them there. They are talking about the old times, they are laughing and remind songs to each other.

Let us leave them there forever, those two passionated (σεβνταλήδες) human beings under an eternal full moon.
Let the sounds of their playing and singing be transformed into red spin yarns and let them spread out over the sleeping city.
Let them come in through the windows blinds and caress the sleeping girls' bodies and ears. The young lilly looking girls who does not exist anymore, but they existed and carried dreams that went loss. Dreams which were burned in imbecile hecatombs of those who imagined that they could reraise the... Byzantine Empire. The foolish, the empty-headed ones...

2010-07-14T11:51:00.000-07:00

ένα μπουκετάκι λουλούδια

από το μερακλή

aigaleoTasoss

βλ. http://www.youtube.com/user/aigaleoTasos#p/u/29/-dq0S06YrJo

2010-04-04T03:54:00.000-07:00

ένα πασχαλιάτικο δώρο

στον κήπο του Κώστα Νούρου

από τον

golemschmolem

πρώτα ακούγεται το τραγούδι με το Γιώργο Κατσαρό

και στη συνέχεια με τον Κώστα Νούρο

ένα από τα πιό βαθιά ερωτικά τραγούδια των Μικρασιατών

2010-04-02T01:26:00.000-07:00

Δε σε ξεχνώ!

2010-01-14T13:28:00.000-08:00

Γιάννης Δραγάτσης

τ΄Ογδοντάκι

(απόσπασμα μνήμης)

http://www.esnips.com/doc/8384d9ac-9bc8-47be-816c-2fb04aa442af/Mortissa-ki-alanis-(Ogdontaki)

Η γειτονία μου ήτανε ένας κλασικός συνοικισμός, και γραφικός (-έτσι;). Δυο χιλιόμετρα από την Ομόνοια, δυο η τρία χιλιόμετρα. Όλοι οι κάτοικοι του συνοικισμού ήτανε περίπου ογδόντα με εκατό οικογένειες και, φυσικό του λόγου, ήτανε να είναι πολύ ενωμένοι. Οι μισοί ήτανε σχεδόν συγγενείς, ξαδέρφια μακριά και ξέρω ‘γω – ανεψιές, θείες και τα λοιπά. Όλοι ήτανε σμυρνιοί. Άλλοι από το Τσανάκαλε, άλλοι απ’ τον Μπουρνόβα, άλλοι απ’ τον Μενσιρλί. Ο συνοικισμός λέγεται Μίλη Μπενέση γιατί εκεί ήταν, παλιά, ένας τσιφλικάς, ο Μπενέσης, που ‘χε κάτι μύλους, αλευρόμυλους, και μεγάλη έκταση από χωράφια, ξέρω ‘γω, κι ένα κομμάτι, ας πούμε, ίσως το χειρότερο –και λέω χειρότερο γιατί ήτανε λακούβα –κι έφτιαξαν τα πρώτα υποτυπώδη σπίτια, άλλα με λαμαρίνες και άλλα χτιστά, κανονικά ας πούμε. Οι δρόμοι του συνοικισμού ήταν λαβύρινθος, ο πιο φαρδής τέσσερα μέτρα. Όταν έβρεχε έπρεπε να ανοίξουμε στην μέση του δρόμου χαντάκι για να μην πνιγούμε σαν τα ποντίκια. Παρόλο αυτό το χάλι που υπήρχε ήταν μια πολύ χαρούμενη συνοικία, γειτονιά, ας πούμε...

...Επίσης, στη γειτονιά έμενε το Ογδοντάκι - έτσι τον λέγανε, τον φωνάζανε, στη γειτονιά. Ήτανε ένας άντρας πολύ στιλέ, ένας άνρας πολύ σικ. Θάπρεπε νάναι πάρα πολύ γόης, ωραίος, στα νιάτα του. Ντυνόταν πάντα πάρα πολύ κομψά, ακόμα και γεροντάκι, πάντα κουστούμι και παπιγιόν. Δηλαδή αυτός ήτανε εβδομήντα χρονών κι εξακολουθούσε να είναι κοκέτης. Αυτουνού τα χέρια, το χέρι το ένα, το αριστερό, δεν μπορούσε να ανοίξει. Από το παίξιμο είχανε πάρει μιά μόνιμη στάση τα δάχτυλά του... Ο Ογδοντάκης είχε ένα απ΄τα καλύτερα σπίτια του συνοικισμού. Χόμπι του είχε την κτηνοτροφία. Eίχε γουρούνια, περιστέρια και κότες. Τη γυναίκα του τη λέγανε κυρα-Αθηνά. Ήτανε μιά πάρα πολύ καλή γυναίκα. Κυρία-έτσι; Παιδιά δεν είχε. Όλοι εμείς αισθανόμαστε πολύ περήφανοι που τον είχαμε γείτονά μας...

(απόσπασμα από διήγηση του Μανόλη Καραπιπέρη στον Ηλία Πετρόπουλο. Φυλακές Κορυδαλού στις 10/11-2-1973, ΡΕΜΠΕΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ, ΗΛΙΑΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, εκδ. Κέδρος 1979, αρ. αντιτύπου 157)

2009-12-18T10:19:00.000-08:00

Τζεβαϊρι μανές

(από τον aigaleoTasos )

2009-12-18T10:02:00.000-08:00

Ένας ακόμα μανές του Κωστάκη Νούρου

Σμυρνέικο μινόρε

Δίνω το link του youtube και δε φέρνω το ίδιο το video γιατί ο καλός άνθρωπος που το ανέβασε το έχει εικονογραφήσει με σκηνές απο φιλμ με τον Humphrey Bogard και την Ingrid Bergman που, ναι μεν πολύ καλοί ηθοποιοί αλλά δεν έχουν σχέση με τον Νούρο και δεν είχα καμιά όρεξη να τους φιλοξενήσω εδώ...

http://www.youtube.com/watch?v=DKxILc0lQDQ

Ο κήπος ποτίζεται...

2009-09-11T02:41:00.000-07:00

Καθόλου μη νομίσετε ότι ο κήπος του Κώστα Μασσέλου-Νούρου και του Oγδοντακιού έχει εγκαταλειφθεί, δε ποτίζεται και θα χορταριάσει. Σύντομα έρχονται καινούριες αναρτήσεις.

2009-06-09T10:57:00.001-07:00

Καλωσόρισες 2ε follower!

2009-05-05T22:31:00.000-07:00

Ίσως δεν είναι τυχαίο που είσαι θαυμαστής της άλλης ανεπανάληπτης φωνής, του Στέλιου Καζαντζίδη και ήρθες στον κήπο του Κώστα Μασσέλου (Νούρου) και του Γιάννη Γραγάτση (Ογδοντάκη). Βλέπεις πόσο ήσυχα είναι εδώ; Πολύ χαμηλή, σχεδόν μηδαμινή επισκεψιμότητα και followers μόνο εσύ κι εγώ. Είναι πολλές οι αιτίες και τις καταλαβαίνω. Ο Καζαντζίδης ήταν γιά όλους. Ο Νούρος είναι (πιά) γιά πολύ λίγους και πολύ εκλεκτούς, κύρια γιατί πάει πολύ βαθιά μέσα μας, εκεί που οι άνθρωποι αποφεύγουν να πηγαίνουν. Σου εξομολογούμαι ότι θεωρώ πως είναι το καλύτερο από τα blogs μου και εύχομαι να έρχεσαι συχνά.

To φτερό του Κ.Μ. Σμυρλή

2009-04-11T06:27:00.000-07:00

To παρακάτω προέκυψε από συγκλίσεις γραφτών μου γιά το Νούρο και, κάποια στιγμή, από το εξώφυλλο του παραπάνω βιβλίου του εξαιρετικού Νίκου Χουλιαρά

Το όλο πράμα ξεκίνησε με μιά γραμμή διάστικτη πάνω στη δεξιά ωμοπλάτη. Μιά κόκκινη γραμμή, σαν έκζεμα που τον φαγούριζε. Δεν έδωσε σημασία. Είχε εγκαταλείψει. Έκζεμα είχε και στα δυό του πόδια, απ΄τα γόνατα και κάτω, που ήταν πληγιασμένα και μαδούσαν. Ο κνησμός εκεί ήταν ανυπόφορος αλλά, τί να κάνεις; Ώρα ήταν τώρα να ξεκινήσει ένα καινούριο και στη πλάτη. Σαπίζω... Άνοιξε το έρμο το πορτοφόλι του που ήταν κι αυτό πληγιασμένο και ξεφτισμένο. Μπήκαν τα δάχτυλά του μέσα και ψάξαν. Κάτι ασήμαντα κέρματα και τέσσερα κατοστάρικα.

Γύρισε τα μάτια του στο ημερολογιάκι του τοίχου. 26 Μαϊου 1972. Το κάτω χείλι του ανέβηκε πικρό και καμπύλωσε το επάνω. Να πάει τώρα, ή να μην πάει στο καφενείο; Πρόβαλλε στο μυαλό του το γνωστό δρόμο ως εκεί, το τρίξιμο της πόρτας της εισόδου που έτριβε το μωσαϊκό καμιά δεκαετία, την καπνίλα που σε χτύπαγε κατακούτελα μόλις που έμπαινες, τα μάτια που γύριζαν απάνω σου. Γιά μιά στιγμή γύριζαν και μετά στρέφονταν πίσω στην κουβέντα, το τάβλι, την πρέφα. Να κι αν μπήκες, να κι αν δε μπήκες. Εκτός από κείνον τον κοκκινοτρίχη με το δέρμα το γεμάτο φακίδες, αιώνια μέσα σ΄ένα καρό σακάκι. Αυτός συνέχιζε να κοιτάει γιατί δεν είχε που να γυρίσει. Πάντα μόνος του κάθονταν. Στήλωνε τα μάτια πάνω του και δε τά΄παιρνε.

Μπα, όχι ακόμα. Αργότερα, ίσως. Να σκοτεινιάσει ακόμα λίγο.Τα μαύρα γυαλιά στο μπουφεδάκι, το παλτό στο κρεμαστάρι, περιμένει. Το πορτοφόλι μπαίνει στη κωλότσεπη, όχι στη κωλότσεπη, μη μας σουφρώσουν ότι έχουμε και δεν έχουμε... Κάθησε με τα χέρια πάνω στα γόνατα. Ένα μοτοσακό πέρασε απέξω, βουίζοντας. Η πόρτα πήγε πέρα δώθε απ΄τους κραδασμούς. Μετά, ησυχία. Απόλυτη ησυχία. Ο συγκάτοικος; Θα γυρίζει με φίλους. Τί να κάνει κι αυτός; Τζόβενο είναι, μες το σπίτι κλεισμένος να κάθεται;

Σηκώθηκε. Πήγε στο κουζινάκι κι άρχισε να του ετοιμάζει το βραδινό φαγητό.Πήγε οχτώ, δε φάνηκε.Να πάω τώρα.Στάθηκε μπρος τον καθρέφτη, ακίνητος. Έπιασε το εξογκωμένο καρύδι του λαιμού του. Το δέρμα είχε κατσιάσει, «τα κορίτσια με θαυμάζουνε και στο δρόμο με πειράζουν», άκουσε μες το μυαλό τη φωνή του να τραγουδάει. Ο Ογδόντας. Καιρό είχε να τον θυμηθεί. Και δυό άδεια φουστάνια ανέμισαν μέσα του. Οι δυό προηγούμενες γυναίκες του. Δε μ’ άντεχαν... Η μνήμη μαζεύει και τεντώνεται, ακορντεόν.Όχι νοσταλγίες, Κωστάκι. Η νοσταλγία είναι πεθαμένοι ιστοί. Παν αυτά, πέρασαν. To τώρα είν΄εδώ, μπροστά στον καθρέφτη που θά΄θελες να δείχνει τη ράχη σου κι όχι τη μόστρα, κι η ώρα είναι οχτώμιση. Το φαγητό του συγκάτοικου τό΄χεις ετοιμάσει κι αλλού δεν έχεις να πας από το καφενείο. «Ναι, έτσι είναι. Πού αλλού να πάω; Κανείς δε με ψάχνει και κανέναν δε θέλω να ψάξω». Κουνήσου λοιπόν, φόρα την παλτουδιά και σύρ΄τα βήματά σου στο γνωστό δρομολόγιο. Κι όταν γυρίσεις, αυτός μπορεί να έχει επιστρέψει. Πάντα υπάρχει η ελπί...Γκουπ, ένα χτύπημα. Όχι στην πόρτα, στην ωμοπλάτη. Πονάει πολύ και μορφάζεις. Σα κάτι να πιέζει προς τα έξω. Παράξενο. Τί είν΄αυτό τώρα; Έτζι, σαν από ένστικτο, βάζεις το χέρι στην καρδιά. Όχι, κανονικά χτυπάει. Αργά και αδύναμα, κανονικά πάντως. Γκουπ, κι άλλο χτύπημα. Ε, καλά, θα περάσει. Κάποιος νευρόπονος.

Πήρε τα σκοτεινά γυαλιά, τα στερέωσε στη μύτη του. Μετά, στο κρεμαστάρι δίπλα στην εξώπορτα. Φόρεσε το παλτό και βρέθηκε στο δρόμο. Κλείδωσα; Κλείδωσα. Βαθιά ανάσα... Τραμ τρουμ, τραμ τρουμ, κάτι σα ξεβιδωμένος προχωράει ο Σμυρλής. Σα ξεβιδωμένος υπνοβάτης. Περνάει κάτω από τρεις φοινικιές, τέσσερεις μαρκίζες, πέντε κατεβαίνει πεζοδρόμια κι ανεβαίνει σε ισάριθμα.Τα σύννεφα τρέχουν στον ουρανό και κάπου-κάπου ξεπροβάλλει το φεγγάρι. Στην ωμοπλάτη του νιώθει το κόκκαλο που πιέζει και στο παπούτσι του έχει μπει ένα πετραδάκι, αλλά δε το βγάζει. Ανάσες βαθιές παίρνει και το φως γύρω του είναι γκρίζο. Διαβάτες ελάχιστους συναντάει, ένα περιστέρι περνάει ξυστά δίπλα του. Καλά, αφού κοιμούνται τέτοια ώρα. Τα σπίτια γέρνουν προς τη μεριά του, ο συνοικισμός ανασηκώνεται πλάγια, κι αυτός πάει. Τραμ τρουμ, τραμ τρουμ, α ναι, να μη ξεχάσω να του πω γιά το χαρτί της Δημαρχίας που πρέπει να παρουσιαστεί, τραμ, «γειά σου, ψηλέ», τον χαιρετάει ένας. «Πού τον ξέρω αυτόν; Τον ξέρω;»«Ρε μάγκικο, σκερτσόζικο και πεταχτό, με σένανε δε ξέρω πιά τι θα γενώ». Η Αμπατζή. «Α, ρε Ρίτα... Όλοι φύγαν. Μονάχα ΄γω έμεινα. Πως του τη σκαπούλαρα, δε μπορώ να καταλάβω. Τρέχω όμως εγώ στη σκιά του, ή αυτός στη δική μου;» Γιά το θάνατο λέει.

Στην είσοδο του καφενείου, ένα χέρι τον χτυπάει στην πλάτη. Πάλι αυτός, «γειά σου, ψηλέ». Μα τι διάολο, από πίσω μ΄είχε πάρει;- Ποιός είσαι, ρε φίλε; Δε σε θυμάμαι.- Άντεεε, ξεκουτιάναμε φαίνεται. Καλά, δε θυμάσαι εκείνο το βράδυ στου Ξύδη; Μέχρι τα ξημερώματα μας τραγουδούσες.- Στου Ξύδη; Α, ναι, ναι, πώς πάει;- Ε, πώς να πάει; Περιμένουμε να γυρίσει ο τροχός...- Και θα περιμένεις πολύ ακόμα. Κι αν γυρίσει, τι θα γίνει νομίζεις;- Ε πώς; Όσο νά΄ναι...Α παράτα μας. Όρεξη που σ΄είχα, και μπαίνεις, ενώ ο Μάης πάει προς το τέλος του.

Θά΄ταν κοντά δώδεκα όταν είπες να φύγεις. Τα σύννεφα εξακολουθούσαν να τρέχουν και είχε σηκωθεί δυνατός αέρας. Σήκωσες το γιακά του παλτού και ανασήκωσες τους ώμους. Εκεί, χτύπησε νέα σουβλιά δυνατή στην ωμοπλάτη. Μα, τί στο διάολο; Ναι, διάολος ήταν γιατί ήρθε κι άλλη σουβλιά, κι άλλη, σου κόπηκε η ανάσα και μετά, ορθώθηκε κάτι από μέσα, και σήκωσε τον ένα ώμο του παλτού. Πόνος σε ξέσκισε. Πέφτεις στο βυθό μιάς ζάλης, ευτυχώς που ήταν εκεί ο τοίχος, κόντεψαν να σου πεταχτούν τα μάτια έξω. Κακόμοιρε Κ.Μ. Σμυρλή, τά΄χεις χαμένα ολότελα. Τί νομίζεις, πως η ζωή είν΄αυτό που βλέπουμε κι αυτό που ξέρουμε; Τίποτα δε βλέπουμε και τίποτα δε ξέρουμε. Κόσμοι ολόκληροι, παράλληλες ζωές κινιούνται γύρω μας κι εμείς πρέφα δε παίρνουμε. Δέντρα μπορούν να ξεφυτρώσουν απ΄τα κεφάλια μας, άϋλοι να γίνουμε, να βλέπουμε τους άλλους κι οι άλλοι να μη μας βλέπουν. Βαπόρια να φανούν στον ουρανό κι άστρα να πλημμυρίσ΄η άσφαλτο που έστρωσε ο Δήμος της Κοκκινιάς και καμώνεται πως κάτι έκανε.Τώρα ήρθε η στιγμή να τύχει σ΄εσένα και να βγει ένα φτερό από την ωμοπλάτη σου. Ένα φτερό κατάμαυρο που σου σκίζει το δέρμα και το παλτό και βγαίνει έξω με τινάγματα στο βραδινό αέρα. Έχεις στρίψει έντρομος το κεφάλι και το βλέπεις να ορθώνεται προς τα πάνω. «Γιατί σ΄έμένα αυτό;» αναρωτιέσαι. Γιατί; Μα, όποιος κι όποιος θαρρείς πως είσαι; Επειδή σε ξέχασαν; Και τι μ΄αυτό; Οι ανθρωποι φύλλα στον άνεμο είναι. Τους πάει απο δώ, τους πάει απο κει κι όλο αναρωτιούνται. Εσένα σε ΄θελε ο δαίμονας, το ντουέντε σου, από τότε που πρωτάνοιξες τα μάτια. Σε διάλεξε, σ΄έριξε απο δω κι απο κει να τυραννιστείς, να δέσεις. Σ΄έχωσε μέσα στον μαύρο πηλό της ζωής, έξυσε τα σωθικά σου με τα γαμψά του νύχια, κάθισε στο λαιμό σου και τον έπλασε, όπως εκείνος ήθελε. Και τώρα, σου δίνει το τελευταίο του δώρο, ένα φτερό. Όχι δυό, ένα. Δίπλωστο λοιπόν και τρέξε να κρυφτεις στη χαμοκέλα σου...

Γκαπ, κλείνεις την πόρτα πίσω σου, λαχανιασμένος. Αυτό ήταν λοιπόν; Έφτασε η ώρα; Μπορεί ναι, μπορεί κι όχι. Άντε, βγάλε την παλτουδιά σου, τα γυαλιά σου τα μαύρα, βγάλε και τ΄άλλα σου τα ρούχα, μείνε τσίτσιδος και πάνε, στάσου μπροστά στον καθρέφτη. Μη τρέμεις, μη φοβάσαι. Ο συγκάτοικος δε θάρθει απόψε, δε θα δει το φτερό, στο λέω εγώ.Να, το πρόσωπο του δαίμονα που βγαίνει μές΄απ΄το σοβά, φουσκώνοντάς τον. Ανοίγει το στόμα κι αμολάει μιά πνοή που μυρίζει θειάφι, που σε σηκώνει και σε πετάει πάνω στο κρεβάτι. Εκεί, μείνε τώρα Κώστα Σμυρλή. Δίπλωσε το μαύρο φτερό στο πλάι, γιατί ήρθ΄η ώρα. Ως εδώ ήταν...Τώρα κατάλαβες που πάει το πράμα. Τώρα μπαίνεις στο δικό σου θαλάμι, εκεί που δεν υπάρχει χώρος γιά κανέναν άλλον... Ντοκ, χτύπημα, ντοκ, χτύπημα, κουνιέται συθέμελα η πόρτα της χαμοκέλας. Ντοκ, χτυπάει, «κάνω πως δε καταλαβαίνω. Τί να κάνω; Τίποτα δε θα κάνω. Τέλειωσαν οι μέρες των τραγουδιών, το ριγωτό σακάκι κρέμεται σα σφαχτό, απ΄το ΄30 τό΄χω, μυρίζει γεροντάματα, πικρό ιδρώτα, παλιά ξεθυμασμένα αρώματα, ντοκ, ντοκ, ντοκ. Έμπα λοιπόν, δεν αντέχω να σ΄ανοίξω, πάρε με και παρηγόρησέ με στα σκοτάδια, ας τελειώσει αυτός ο δρόμος, δε θέλω άλλο. Ότι αγάπησα, όσους αγάπησα με μάδησαν, με ξεφλούδισαν ως το μεδούλι.Ντοκ, γρατζούνισμα στην πόρτα νευρικό, ανυπόμονο, σηκώθηκαν τα σώματα στον αέρα, στριφογύρισαν, με κάρφωσαν, με σταύρωσαν. Δε μπορώ άλλο, ντοκ, να τα κορίτσια στα λευκά που κατέβαιναν να προϋπαντήσουν τη γιορτή της καρδιάς τους, φυσούσε τ΄αεράκι πού΄ρχονταν απ΄τη θάλασσα και ντοκ, ντοκ, που νά΄ξεραν μάνα, πως στο βυθό θα καταλήξουν με αίμα ανάμεσα στα πόδια τους... Γείρε στο σκοτάδι, γερο-ανεμοδούρα, κανείς δε θα καταλάβει τίποτα, σε κανέναν δε θα λείψεις. Γύρνα ψυχή στη γη, εκείνη τη γη, όχι, ντοκ, μη γυρνάς πίσω και θυμάσαι, αχνά είναι όλα καθώς γέρνουν τα πανδοχεία, καθώς κουνιέτ΄η βάρκα πάνω-κάτω, πέρα-δώθε, απ΄ τη μιάν ακτή στην απέναντί της κι άντε πάλι απ΄την αρχή, ντοκ, κλείσε τα μάτια με λευκή καρδιά, έτοιμος, χωρίς σύντροφο, γιά τις ερημιές που δε θα θωρείς ανθρώποι. Αυτός θα μπει κι ας μη του ανοίγεις. Εγώ είμαι δω, φεγγίζω και δε θα σηκωθώ. Να, γέρνω, να οι φωτοσημαντές κι οι λαμπαδόροι, το δρεπάνι όπου νά΄ναι θα βουίξει, θα λογχίσει το λιγοστό το φως της κάμαρης, νάτοι που γνέφουν απ΄το βυθό, τα γρι-γρι του Άδη που προς τα κάτω με έλκουν...έλκ...ελ...ε.......................

Ένα κήπο βρήκα... (Nouros)

2009-03-29T14:15:00.000-07:00

Εμβατήριο Σμύρνης - 1919 http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/EMVATIRIO%20TIS%20MYRNIS%201919.mp3

Nέα κορίτσια της Σμύρνης με όνειρα, που φόρεσαν τα λευκά τους φορέματα, μιά μέρα που φύσαγε, γιά να καλωσορίσουν τον ελληνικό στρατό που θα τις λευτέρωνε. Που νά΄ξεραν...

Νομίζω πως κάθε άνθρωπος κάπου θα ήθελε να βρεθεί μετά το θάνατό του. Ένας εδώ, ένας εκεί... Σε αγαπημένα μέρη γαλήνης, με ψυχές πού σήμαιναν και που μπορεί κανείς άφοβα να γείρει το κεφάλι στους ώμους τους. Σκεφτόμουν, πού να τον έβαζα τον Κώστα Νούρο, αν ήταν στο χέρι μου ν' αποφασίσω; Και βρήκα ένα τόπο. Ένα κήπο βρήκα, με γιασεμιά που φωτίζουν τη νύχτα και νυχτολούλουδα πολύχρωμα, ευωδιαστά. Ένα κήπο βρήκα, στην πίσω μεριά ενός σπιτιού της Σμύρνης, της τότε Σμύρνης. Σηκώνω και τοίχους ολόγυρα να μη τον βλέπουν, να μη τον ενοχλούν. Κι οι τοίχοι να μην είναι πολύ αψηλοί, να μπορεί να μπαίνει μέσα το νυχτερινό αεράκι της θάλασσας. Μετά, πάω κρυφά σ' ένα σπίτι παλιό, εδώ στην Ελλάδα, εκεί που πέθανε ο Γιάννης Δραγάτσης ο Ογδοντάκης. Παίρνω το βιολί μέσα στη θήκη του που το έβαλε πάνω στη ντουλάπα, όταν πήρε πιά σύνταξη και οι μέρες της μουσικής είχαν πιά τελειώσει γι αυτόν. Του φέρνω λοιπόν του Νούρου και τον Ογδοντάκη, τον παλιό του φίλο, που τούπαιζε βιολί, μ' εκείνο το μοναδικό τρόπο, όταν έβγαζε αγγέλους μες απ' το στόμα του. Στο νυχτερινό κήπο τους βάζω και τους δυό, μ' ένα φεγγάρι ολόγιομο από πάνω τους να τους πασπαλίζει με ασημόσκονη. Τους αφήνω εκεί, τους δυό τους. Να μιλάν γιά τα παλιά, να γελάνε, να χαίρονται και να θυμίζουν τραγούδια ο ένας στον άλλον. Ας τους αφήσουμε εκεί γιά πάντα, αυτούς τους δυό σεβνταλήδες, κι ας φέγγει αιώνια το ολόγιομο Σμυρνιό φεγγάρι γι αυτούς... Ας σηκώνουνται ψηλά αυτά που παίζουν και τραγουδάνε, να γίνουνται κόκκινα νήματα, ν' απλώνουνται πάνω απ' την κοιμισμένη πόλη. Ας τρυπώνουν μέσ' απ' τις γρίλιες των παντζουριών γιά να χαιδεύουν τα σώματα και τ' αυτιά των νέων κοριτσιών, των κρινένιων κοριτσιών που δεν υπάρχουν πιά, που υπήρχαν όμως κάποτε και πλάθαν όνειρα που πήγαν χαμένα. Όνειρα που χάθηκαν και κάηκαν στις εκατόμβες ηλιθίων που ονειρεύονταν, πιστεύοντας σε αλλους που ήταν 10 φορές πιό πονηροί απ΄αυτούς, να ξαναορθώσουν τη... Βυζαντινή αυτοκρατορία. Οι ανόητοι... Οι κουφιοκέφαλοι...

Όπως μικρά φωσάκια...

2009-03-07T09:12:00.000-08:00

Όπως μικρά φωσάκια από εναπομείναντα γρι-γρι αχνοφέγγουν τα βράδυα του καλοκαιριού γύρω από τα νησιά, έτσι και κάποια απρόσμενα φωσάκια ανάβουν και ανταποκρίνονται από διάφορα σημεία του πλανήτη, στην προσπάθειά μου να βρω επιπλέοντα κομμάτια απ΄το παρελθόν σου, Κωστάκι Νούρο. Θα χαμογελάει η ψυχή σου παραξενεμένη και χαρούμενη, και θα το κουβεντιάζεις με τον Ογδόντα στον κήπο σας...

2009-02-14T04:03:00.000-08:00

2008-12-06T13:29:00.000-08:00

Τα τσαλίμια της φωνής του Νούρου (Nouros)

Ο Ηλίας Πετρόπουλος (που του χρωστάω ένα σημείωμα, μήπως και τον πλακώνουν λιγότερο, εκεί που βρίσκεται, τα βουνά της αχαριστίας που εξαπόλυσαν εναντίον του), ήταν και ο μόνος που σημείωσε δυό γραμμές γιά το κουτσαβάκικο ανεβοκατέβασμα της κάτω σιαγόνας την ώρα του τραγουδιού, κάτι που έκανε, τεχνητά, ο Κατσαρός όταν τραγουδούσε.

Ο Πετρόπουλος, μη προλαβαίνοντας (και μάλλον μη ξέροντας) μέσα στη θάλασσα των μικροπληροφορών που ανέσυρε, δε καταπιάστηκε (βλ. αγνόησε) τον μεγαλύτερο, μαζί με τον Νταλκά, των τραγουδιστών, τον Κώστα Μασσέλο (Νούρο). Λέγεται, στα όρθια όπως συνήθως, ότι έμαθε να τραγουδάει ακούγοντας ψάλτες, και ισχύει. Υπάρχουν όμως ψάλτες και ψάλτες. Μπορεί και να υπήρχε κάποιος ή κάποιοι που τραβούσαν δικούς τους δρόμους καθώς έψελναν και να πήρε, από δω κι από κει, κάποια στοιχεία, πράγμα απόλυτα φυσικό. Το καθοριστικό όμως, αν γενικεύσουμε, είναι ότι υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που σκαλώνουν (θετικά) σε κάτι διαφορετικό που ακούν και το εντάσσουν στο χτίσιμο του δικού τους τρόπου.

Είναι οι διαφορετικοί και γι αυτό τσιμπάνε. Είναι οι λίγοι και εκλεκτοί, οι ακροβάτες της ζωής, οι ανανεωτές, οι τολμηροί, οι αβόλευτοι που κάνουν τη ζωή των υπόλοιπων να διαφοροποιείται, να εξελίσσεται και να πηγαίνει παραπέρα.
Γιατί οι άλλοι, η συντριπτική πλειοψηφία, δε τολμάει και δε διαφέρει πολύ απ΄τα πρόβατα που κινούνται κοπαδηδόν, υπό την καθοδήγηση του τσομπάνου και του τσομπανόσκυλου.

Αυτοί οι λίγοι που τραβούν άλλους δρόμους, ακόμα κι όταν πετυχαίνουν, το πληρώνουν ακριβά. Ο τσομπανος αντιδρά και τους χτυπάει, τα τσομπανόσκυλα τους δαγκώνουν, τα υπόλοιπα πρόβατα τους κοιτούν με ζήλεια και κακία, γιατί τόλμησαν αυτό που, θεωρητικά, θα ήθελαν κι αυτά να τολμήσουν. Γ Έτζι είναι.

Ο Νούρος, κουβαλώντας την παράδοση του μανέ από τα γεννοφάσκια του, χώρια απ΄τη μαθητεία του στις εκκλησίες, δεν ανεβοκατέβαζε, παρά δευτερευόντως, το κάτω σαγόνι του. Δε κουτσαβάκιζε ο άνθρωπος, ήξερε απλώς πολύ καλά να τραγουδάει. ΄Εκανε όμως μιά σειρά από άλλα κόλπα, διαφοροποιούμενος τελείως από άλλους ικανότατους τραγουδιστές μανέδων.
Η κυριότερη ικανότητα κρυβόταν μέσα στο πολυδαίδαλο λαρύγγι του που το έκανε, όπως και ο Νταλκάς, ότι ήθελε. Πέρα απ΄αυτό όμως, κουνούσε επιδέξια τα χείλια, σουφρώνοντας και ανοιγοκλείνοντάς τα, με κινήσεις σχεδόν παραπλήσιες μ΄αυτές των μωρών όταν ρουφούν γάλα απ΄το στήθος της μητέρας τους.
Ακόμα, σε ορισμένους ήχους, γέμιζε με λίγο αέρα τα μάγουλά του και άνοιγε απότομα τα χείλια του αφήνοντας τον αέρα να βγει μαζί με τον ήχο που χρειάζονταν εκείνη τη στιγμή. Ακόμα και ο τρόπος που στριφογύριζε στο στόμα του το επιφώνημα "αμάν", ο τρόπος που το πιπίλαγε, το έκοβε και το συμπλήρωνε με το "αχ", διέφερε από των άλλων.

Τα τραγούδια του θα μπορούσαν να χωριστούν χοντρικά σε δυό κατηγορίες. Στα "κανονικά" που τα είπε μόνος του ή με κάποια τραγουδίστρια και, μιά σειρά από, διαλεγμένους απ΄τον ίδιο μανέδες και κάποια αργόσυρτα ερωτικά και μελαγχολικά τραγούδια, με τον Ογδοντάκη να του παίζει το σοφό βιολί του και κάποιο στον σαντούρι.

Σ΄ένα απ΄αυτά χαιρετάει κάποιον με το όνομα Μπόντη(;). Σ΄αυτά κάνει εξαιρετικά και "αναρχικά" τσαλίμια, τηρώντας μόνο τους στοιχειώδεις κανόνες των μανέδων. Τρεμουλιάζει με απίστευτη ευκολία τη φωνή του, τη γυρίζει, τη στριφο-γυρίζει, την αφήνει να πέφτει, κάνοντας λούπινγκ όπως τα πουλιά. Τη σηκώνει δυνατά και απρόβλεπτα, περνώντας από βαθείς ανδρικούς τόνους τενόρου, σε λεπτούς και ευαίσθητους.

(Μιά λεπτομέρεια που δεν έχει να κάνει με τις ικανότητές του.Ο Νούρος είχε κάποια δυσκολία να προφέρει το "σ" και το τελικό "ς", σα νά΄χε κάποια δυσμορφία στα δόντια του κάτω σαγονιού.Λεπτομέρειες ασήμαντες, παρατήρησης με αγάπη στη φωνή ενός πάρα πολύ μεγάλου τραγουδιστή). Όσες φορές κι αν ακούσει κανείς αυτά τα τραγούδια, όλο και κάτι καινούριο ανακαλύπτει...

Ψάχνοντας και τακτοποιώντας - Βιογραφικό του Νούρου (Nouros) (1)

2008-12-06T13:16:00.000-08:00

Παρακάτω ξεδιπλώνεται μιά προσπάθεια σύνταξης ενός βιογραφικού γιά τον Κώστα Μασσέλο (Νούρο). Προς το παρόν υπάρχουν κάποια άλλα βιογραφικά του, εδώ κι εκεί, της τάξης μερικών γραμμών. Δυό αναφορές με κάπως περισσότερα βρίσκουμε στο http://www.rembetiko.gr/forums/archive/index.php/t-15973.html, γραμένα από τον Κ. Φέρρη και στο λογοτεχνικό περιοδικό Οδός Πανός, τεύχος 140, σελ. 233-34, από τον Πάνο Σαββόπουλο. Δεν έχω καινούρια πράγματα να προσθέσω. Αυτό που έκανα ήταν, με βάση τους δύο παραπάνω (σημειώνοντας από ποιόν δανείζομαι τι), να κοιτάξω προσεκτικά μέσα στο κονφούζιο των φωτογραφιών στα "Ρεμπέτικα τραγούδια" του Ηλ. Πετρόπουλου (εννοώ την έκδοση-ντουλάπα), να βοηθηθώ από την τάξη που επικρατεί στο http://www.rebetiko.gr/ και να προχωρήσω. Έκανα συνδυασμούς, αριθμητικές προσθέσεις και αφαιρέσεις και ανάτρεξα στα: "Τα χαϊρια μας εδώ", τους 4 τόμους του Σχορέλη, τη Ρεμπέτικη Ιστορία 1 του Κ. Χατζηδουλή, το "Ελλήνων Μούσα Λαϊκή, Τριλογία της Μουσικής 1,΄του Ηλία Βολιότη-Καπετανάκη και την αυτοβιογραφία του Μάρκου. Με τα θραύσματα που βρήκα μέσα, έφτιαξα το παρακάτω. Eίναι αυτονόητο πως συμπληρώματα και διορθώσεις είναι ευπρόσδεκτες. Λένε πως το τελευταίο που πεθαίνει στον άνθρωπο είναι η ελπίδα, αυτή που κατάφερε η Πανδώρα να την εμποδίσει να πετάξει έξω απ΄το πιθάρι, μέσα σ΄αυτό τον μισογυνικό μύθο. Ελπίζω πως όποιος/α χρησιμοποιήσει ή αναδημοσιεύσει την προσπάθειά μου, θα σημειώσει από που την πήρε, όπως έκανα κι εγώ με ότι δανείστηκα.

('Οτι δανείστηκα το μεταφέρω με κόκκινους χαρακτήρες)

1892. Bλέπει γιά πρώτη φορά το φως του ήλιου στην ενορία Νταραγάτσι που ξεκινούσε από την Πούντα κι έφτανε ως το Χαλκά Μπουνάρ (Σμύρνη). H Η μάνα του, Ευαγγελία Γαβριηλίδη, κρατούσε καταγωγή από τη Σύρο. Πατέρας του ήταν ο Γιαννακός Μασσέλος (πιο γνωστός με τα ψευδώνυμα Τρίγωνης και Νούρος), που γεννήθηκε στο Τσιρίγο των Κυθήρων και εγκαταστάθηκε με τους γονείς του από μωρό στη Σμύρνη.(στοιχεία Κουνάδη). Υπήρχε κι ένας αδερφός που τον αναφέρει η Αγγέλα Παπάζογλου. Στα 1894, όταν ήταν δύο μόλις χρονών πεθαίνει η μητέρα του, ίσως από τύφο που μάστιζε τους φτωχούς εργάτες της περιοχής Πούντα εκείνα τα χρόνια. "Τον αναλαμβάνει η νεοκόρισσα του νεκροταφείου, η Χατζη-Αθανασώ, νεοκόρισσα του νεκροταφείου, απέναντι απ΄το σπίτι τους"Ο πατέρας του δε ξαναπαντρεύτηκε. Άπό μικρός αρχίζει να ψέλνει στην εκκλησία των Ταξιαρχών" (στοιχεία Π.Κουνάδη)και στην Αγ. Φωτεινή.

"Τελειώνει το Δημοτικό και βγαίνει στη βιοπάλη. Δουλεύει εργάτης σε διάφορα εργοστάσια, μέχρι τα 18 του" (Κ. Φέρρης). Σύμφωνα με την Αγγέλα Παπάζογλου, είχε δουλέψει σε κλωστήριο. Αναφέρει επίσης ότι και ο αδερφός του Νούρου δούλευε στο πιό μεγάλο κλωστήριο της Σμύρνης.

191o-11 "Με τη βοήθεια και τις συστάσεις του Αρχιμανδρίτη Αγάπιου"(Γιώργος Παπαδάκης)φεύγει στο Αγιονόρος, στη Μονή Βατοπεδίου, γιά να μονάσει. Αυτό δίνει κάποια σήματα γιά την, ως τότε, ψυχοσύνθεσή του. Δεν άντεξε (;) (το ερωτηματικό είναι σα στάχτη στα μάτια. Πιθανότατα, κάτι του συνέβη εκεί. Βάλτε τη φαντασία σας σε λειτουργία...) και γυρίζει, σύμφωνα με τον Π. Κουνάδη, μετά από μερικές μέρες, πίσω στη Σμύρνη.

1911. Σύμφωνα με τον Σχορέλη (τόμος Β΄), αρχίζει να τραγουδάει σε ηλικία 19 χρονών, "στο κέντρο-ταβέρνα του Γεραλέξη στην Πούντα, πλάι στον Παναγιώτη Φούντα ή Τάταρη (στοιχεία Π. Κουνάδη) (βλ. φωτο.) νυν Αλσαντζάκ. (Υπάρχει κάποια αναφορά γιά την τραγουδίστρια γκιουζέλ Κατίνα από τη Σύρα που ήταν δασκάλα του Νούρου, αλλά δεν έχω περισσότερα στοιχεία).

"Μετά την επιτυχία του εκεί, τραγούδησε στα καλύτερα μαγαζιά της Σμύρνης, στην "Τερψιθέα", δίπλα στου Χατζηφράγκου, στο "Ασανσέρ, στο Καρατάσι, στον "Νικόλα του Τζίτζικα έξω απ΄τη Σμύρνη, στου "Μιχάλη του Χαβούτη" και αλλού" (στοιχεία Π. Κουνάδη).

"Σε περιοδεία στο Αϊδίνι το 1911 παντρεύεται την πρώτη του γυναίκα, την Καλλιόπη Σιντιρλάλα που πέθανε όμως μετά από τρία χρόνια (1914) , εικοσιενός μόλις ετών" (Π. Κουνάδης).

"Στις 15 Οκτωβρίου του 1915 παντρεύεται τη δεύτερη γυναίκα του, τη Μαρία Καστανά από το Κερατοχώρι.

(συνεχίζεται)

Ψάχνοντας και τακτοποιώντας - Βιογραφικό του Νούρου (Nouros) (2)

2008-12-06T13:15:00.000-08:00

1926. - ΠΕΙΡΑΙΑΣ "Αρχίζει τις πρώτες του ηχογραφήσεις, ενώ ταυτόχρονα δουλεύει σε καμπαρέ και μαγαζιά"(K. Φέρρης). Στον "Αδαμάκο" στην Κοκκινιά, με την Αγγέλα Παπάζογλου, τον Στελλάκη και τον Βαγγέλη Μαργαρώνη, στο καφεζυθοπωλείο ο "Νέος Κόσμος" το 1930.

Η κάτωθι φωτογραφία είναι του 1928. Λεπτομέρειά της υπάρχει στην αρχή του blog. Είναι η μόνη, απ΄τις υπάρχουσες, που βλέπουμε το Νούρο ευτυχισμένο. Το πρόσωπό του είναι απόλυτα ήρεμο, η στάση του χαλαρή. Τα πράγματα του πάνε καλά. (απ΄αριστερά, ο Νίκος Συρίγος ο σαντορινιός (βιολί), ο Μιχάλης Σκουλούδης (μαντολίνο), ο Γιώργος Πετρίδης (τσίμπαλο), o Νούρος με το υποπόδιο και ο Στελλάκης Περπινιάδης (μπασοκιθάρα)

Eγγραφή του στα Μητρώα Αρρένων την 1-3-1928, με αριθμ. 324 http://(Ας τον ακούσουμε στο "Τρελοκόριτσο" του φίλου του Γιάννη Δραγάτση - Ογδοντάκη)www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Trelokoritso%20%2880as%29%281929%29.mp3 "Ήταν παλικάρι και καλό παιδί, παρά το ελάττωμά του" (Αγγέλα Παπάζογλου, Ρεμπέτικη Ανθολογία Τάσου Σχορέλη, τόμος Γ, σελ.56)

1933-1934. - ΠΕΙΡΑΙΑΣ - Μάντρα του Σαραντόπουλου ( Aυτός που μ΄ενδιαφέρει είναι ο Νούρος. Όλ΄αυτά με τη μάντρα του Σαραντόπουλου και την πρώτη εμφάνιση της τετράδας έχουν γραφτεί και ξαναγραφτεί. Αν πληκτρολογήσετε "Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς" στο Google, θα εμφανιστούν μιά μακριά σειρά από πανομοιότυπες διθυραμβικές περιγραφές του "κοσμοϊστορικού" αυτού γεγονότος. Δεν υποτιμώ τη σημασία του, ούτε τους άξιους και αγαπημένους συντελεστές της τετράδας. Απλά, "το πολύ το Κύριε ελέησον, το βαριέται κι ο παπάς"... Αν κάνω κι εγώ το ίδιο είναι γιά να μεταφέρω την ατμόσφαιρα που υπήρξε εκεί και να την διαφορίσω από τον κόσμο των Μικρασιατών)

H "Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς" - Δεύτερη σειρά: Μάρκος Βαμβακάρης και Ανέστος Δελιάς. Πρώτη σειρά: Στράτος Παγιουμιτζής και Μπάτης

" Κάποιο καλοκαιρινό βράδυ του 1934, στην Ανάσταση του Πειραιά, στου Σαραντόπουλου τη μάντρα, ένα περιφραγμένο οικόπεδο με μιά παράγκα, με ξύλινους πάγκους και τραπέζια, χαλάει κόσμο η "Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς", όπως αναφέρεται σε διαφημιστικές αφίσες της εποχής... Σύμφωνα με τις αφηγήσεις των πρωταγωνιστών, η "Τετράς η ξακουστή" αντικαθιστά την σμυρνέικου ύφους ορχήστρα που είχε το μαγαζί. Καθημερινά γεμίζει ασφυκτικά μετά την αλλαγή του προγράμματος. Μέσα-έξω ο κόσμος, πουτάνες από τα γειτονικά μπουρδέλα των Βούρλων, αγαπητικοί, προαγωγοί, κουτσαβάκια, μαχαιροβγάλτες, κάθε λογής παράνομοι, μεροκαματιάρηδες και άνεργοι από τις γύρω φτωχογειτονιές αλλά και οι πρώτοι "περίεργοι" από επιφανέστερα κοινωνικά διαμερίσματα, συνωστίζονται γιά να μη μείνουν "εκτός νυμφώνος". Στην ημερήσια διάταξη καβγάδες, πιστολιές και μαχαιριές...λίγες μέρες μετά την εμφάνιση της "πειραιώτικης κομπανίας", όπως ονομάστηκε αργότερα ή, κατ΄άλλους, την επόμενη χρονιά στον ίδιο χώρο, στο μαγαζί του Σαραντόπουλου, συνυπάρχουν κάποιο βράδυ ή μιά ολόκληρη βδομάδα και παίζουν διαδοχικά, η ρεμπέτικη ορχήστρα και τα σαντουρόβιολα. Μάρκος, Αρτέμης, Στράτος, Μπάτης...εναντίον Γιώργου Κάβουρα, Στελλάκη Περπινιάδη, Κώστα Νούρου... Σύμφωνα με άλλες εκδοχές, η "τετράδα" παίζει μόνο γιά λίγες μέρες του 1934 στου Σαραντόπουλου, ο Δελιάς διαφωνεί γιά τη "χαρτούρα", αποχωρεί και οι υπόλοιποι, μαζί με τον Στέλιο Κερομύτη, μεταφέρονται στου Μήτσου Κερατζάκη (σημ. 300 μ., περίπου, πιό πέρα). Στο διπλανό μαγαζί παίζουν οι Κάβουρας, Νούρος, Περπινιάδης..." (ΗΛΙΑΣ ΒΟΛΙΟΤΗΣ-ΚΑΠΕΤΑΝΆΚΗΣ, EΛΛΗΝΩΝ ΜΟΥΣΑ ΛΑΪΚΗ, τόμος 1, σελ. 207, 208)

Ας δούμε και μιά άλλη περιγραφή που τη δημοσίευσε ο Κώστας Χατζηδουλής στη "Ρεμπέτικη Ιστορία 1, σελ. 59: "...Η δεύτερη μαρτυρία οφείλεται στον Β.Χ.Α., ο οποίος την εποχή εκείνη ήταν ο πρώτος σερβιτόρος (πρώτους σερβιτόρους έλεγαν εκείνους που εκτελούσαν και καθήκοντα μπράβων), στο μαγαζί του Σαραντόπουλου. Ο σερβιτόρος αυτός...λέει τα ακόλουθα: "...Γιά να είχες μαγαζί τέτοιο, από το 1930 μέχρι το ΄38, έπρεπε να μην λογάριαζες τη ζωή σου. Στο μαγαζί του Σαραντόπουλου ερχόντουσαν όλα τα αποβράσματα της κοινωνίας. Κάθε μάπα και μούτρο της σαπίλας και της βρωμιάς του υποκόσμου. Οικογενειάρχης, δεν πάτησε το πόδι του στο μαγαζί, από τότε που βάλαμε μπουζούκια και άρχισε να μαζεύεται αυτός ο κόσμος. Γιατί πιό μπροστά το είχαμε ταβέρνα, με τον Παναγή, που έπαιζε σαντουράκι, τον Ψευτο-Νούρο που τραγούδαγε, και έναν Αρμένη που έπαιζε βιολί. Τότε ήταν ήσυχα, βγάζαμε καλούτσικο μεροκάματο, μέχρι που ο Σαραντόπουλος βάλθηκε να βάλει μπουζούκια. Ο Μπάτης τον παρακίνησε. Πήραμε τον Μπάτη, το Μάρκο, το Στράτο και τον Ανέστο, που ήταν γιός του Παναγή - που σου είπα ότι έπαιζε σαντουράκι. Μόλις ήρθανε, έγινε το σώσε. Άρχισαν να μαζεύονται όλα τα παλιοτόμαρα του υποκόσμου. Τα μπουρδέλα των Βούρλων ήτανε δυό βήματα, και ερχόντουσαν οι πουτάνες με τους αγαπητικούς, και μαχαιροβγάλτες, αγριόμαγκες και κουτσαβάκια, που όλοι τους είχανε από 2-3 εγκλήματα ο καθένας και με πολλά χρόνια στη φυλακή. Κάθε βράδι έπεφταν πιστολιές και μαχαιριές - χώρια τα άλλα. Όλοι οι σερβιτόροι και ο Σαραντόπουλος, οπλοφορούσαμε, ενώ ήρθε καιρός που μέσα στο μαγαζί υπήρχανε πάνω από δεκαπέντε πιστόλια. Αν, χωρίς να το θέλεις, γύριζες το κεφάλι σου και κοίταζες κάποιον, μπορούσε να γίνει σε δυό λεπτά φονικό άγριο. Οι γείτονες έκαναν παράπονα κάθε μέρα στην αστυνομία, αλλά ο Σαραντόπουλος το χαβά του. Δεν μπορώ να σου πω τι ήτανε ο Σαραντόπουλος και ποιοί και γιατί τον υποστήριζαν (σημ. γράφ. ο Σαραντόπουλος, σύμφωνα με εκατοντάδες μαρτυρίες που έχω καταγράψει, ήταν μπράβος του Λαϊκού Κόμματος, με δεκάδες τρομακτικές ενέργειες στη Δραπετσώνα), αλλά θα σου πω μόνο, ότι κάποιος τον αβαντάριζε πολύ και του τά΄παιρνε με το έτσι θέλω. Αυτός μετά, έγινε μεγάλος αξιωματικός (σημ. γραφ. μου αποκάλυψε το όνομά του) και σήμερα ζει..."

Διατηρώ πάντα μιά έντονη επιφύλαξη γιά τις μαρτυρίες. Ο Κώστας Χατζηδουλής είναι ένας άνθρωπος που έχει κάνει σημαντική δουλιά (με ιώτα) και έχει άπειρο υλικό που το βγάζει με το σταγονόμετρο, αλλά "κρατώ μικρό καλάθι" όταν διαβάζω τα γραφτά του. Αφενός, μ΄"ανησυχεί" το ότι ο ίδιος γοητεύεται και νιώθει τέτοιο δέος γι αυτά που έχει ακούσει, ώστε τα δραματοποιεί υπέρ το δέον και αφετέρου, δε ξέρω σε ποιό βαθμό έχει "επέμβει" ο ίδιος στις μαρτυρίες των άλλων, ούτε και θα το μάθουμε ποτέ.Όπως και νάχει το πράγμα, η παραπάνω μαρτυρία προέρχεται από έναν πρώην μπράβο. Οι μπράβοι δεν ήταν τυχαία πρόσωπα, ούτε αρκούσε μόνο η σωματική διάπλαση και ο γενικότερος όγκος τους. Οι εκφράσεις και οι λέξεις που χρησιμοποιεί γιά τον υπόκοσμο μου θυμίζουν λίγο "νοικοκύρη" ή άνθρωπο που μικροαστικοποιήθηκε με τα χρόνια και ξεπλένει τον εαυτό του από το περιβάλλον στο οποίο δούλεψε. Δεν αποκλείω το να ήταν Μικρασιάτης ο ίδιος, αν κρίνω από τον κάθετο τρόπο που εκφράζεται γιά τους "άλλους".

Tώρα όμως είπαμε πολλά. Κάντε κλικ αμέσως παρακάτω, κλείστε τα μάτια και μπείτε στην ατμόσφαιρα που μας περίγραψαν, ακούγοντας το τραγούδι "Αντιλαλούν οι φυλακές" που ο Μάρκος το λάνσαρε μέσα στο μαγαζί του Σαραντόπουλου.

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/ANTILALOUN%20OI%20FYLAKES.mp3

Κάπου στη διάρκεια του 1934, ο Νούρος σταματάει να χτυπάει δίσκους. Ή τον κάναν πέρα μετά την επέλαση των μπουζουκομπαγλαμάδων που πουλούσαν, ή αγρίεψε το μάτι του απ΄αυτά που είδε, κατάλαβε πως δε θα τραβιόντουσαν πιά οι δίσκοι του και περιορίστηκε στα μαγαζιά που πήγαινε άλλος κόσμος, αυτοί που δεν είχαν διάθεση να βγουν απ΄το μαγαζί οριζοντιωμένοι...

1937. Πεθαίνει η κόρη του, μόλις 17 χρονών από καλπάζουσα φυματίωση και σε σαράντα μέρες η γυναίκα του. Φεύγει γιά τη Σάμο όπου είχε συγγενείς.

1938. Αθήνα. 36 χρονών. Αναμνηστική φωτογραφία με φίλο του. Το πρόσωπο του Νούρου σοβαρό και πικραμένο. Είναι 46 χρονών. Προσέξτε το πρόσωπο του φίλου του, τα πέτρινα μάτια του, και σκεφθείτε: θα εμπιστευόσαστε ένα τέτοιο άτομο;

O Hλ. Πετρόπουλος σημειώνει γιά την παρακάτω φωτογραφία ότι είναι του 1940. Το βρίσκω μάλλον απίθανό να άλλαξε τόσο πολύ μέσα σε δύο χρόνια, αλλά το αφήνω έτσι.

1940. 48 χρονών. Μένει στην Κοκκινιά. "Στρατεύεται γιά την ψυχαγωγία των στρατιωτών στο μέτωπο και γιά τον ελληνικό στρατό στη Μ. Ανατολή" (Κ. Φέρρης)

1943. - Ξανά στη Σάμο. "Στους βομβαρδισμούς περνά με τις βάρκες στο Κουσάντασι... πρόσφυγας και μόνος ξανά στη ζωή του. Κατεβαίνει στην Παλαιστίνη κι από κει στη Γάζα, όπου αρχίζει να τραγουδάει σε διάφορες ψυχαγωγικές εκδηλώσεις του Στρατού" (Κ. Φέρρης)

1945. Βρίσκεται στο Κάϊρο.

1946. Tη φωτογραφία αυτή με το στρατιωτικό πουκάμισο τη χρησιμοποιεί στο εκλογικό του βιβλιάριο, αμέσως από κάτω.

Η διεύθυνσή του είναι, Κυθήρων 46, ενορία Αγ. Νικολάου Νίκαιας. Είναι τότε 54 χρονών. Τα μαλλιά του φαίνονται σα βαμένα.

1949. Στην παρακάτω Δήλωση φαίνεται να κατοικεί μαζί με τον Βλάχο Δημήτριο του Κυριάκου, ετών 39, γεωργό, και τον γιό του Κυριάκο, ετών 15 μαθητή, στην οδό Γρεβενών 33 στη Νίκαια όπου, σύμφωνα με τον Ηλ. Πετρόπουλο, έζησε τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής του.

Η φωτογραφία με τον συγκάτοικό του βρέθηκε από τον Πάνο Σαββόπουλο και πρωτοδημοσιεύτηκε στο λογοτεχνικό περιοδικό "Οδός Πανός", τχ. 140, απρίλιος-ιούνιος 2008. Ο Νούρος είναι, όπως πάντα, πολύ σοβαρός αλλά, φαίνεται σε πολύ καλή κατάσταση και ίσως η φωτογραφία να τραβήχτηκε πολύ πιό πριν.

1950 (;) Δυό φωτογραφίες τραβηγμένες στην Πόλη, προφανώς στη διάρκεια του ίδιου ταξιδιού, ίσως και την ίδια μέρα.

1951. Στο δελτίο ταυτότητάς του που εκδίδεται στις 6-6-51 βάζει μιά φωτογραφία του από το 1930 που του θυμίζει και την αγαπάει.. Η διεύθυνση που δηλώνεται είναι Ανδρομάχης 1, ΝΙΚΑΙΑ, άγαμος, μέλη οικογενείας(...) 1... ανάμεσα στο 1952 και 1958 (;)

1959 (;) Αν αληθεύει η ημερομηνία που σημειώνει, με ερωτηματικό, ο Ηλ. Πετρόπουλος, εκείνο το βράδυ που εικονίζεται με το λαϊκό συγκρότημα Βαγγέλη Περπινιάδη (παρών και ο νέος Στράτος Διονυσίου), ο Νούρος που φαίνεται στο βάθος, σα να είναι και να μην είναι παρών, βρίσκεται στην ηλικία των 67 χρονών.

Κάπου εκεί σταματάει να τραγουδάει. Έχει κουραστεί, δεν υπάρχει νόημα πιά... Αποσύρεται πικραμένος και ξεχασμένος από γνωστούς και φίλους, στο τελευταίο του σπίτι.

"Το 1962 αποφάσισε να σταματήσει το τραγούδι και να πάρει τη σύνταξή του. Ήταν πικραμένος κι ένιωθε αδικημένος γιατί τα χρήματα της σύνταξής του δεν έφταναν γιά να ζήσει. Η φωτογραφία με τις πιτζάμες είναι τραβηγμένη στο Καρλόβασι Σάμου, σε κάποιο του ταξίδι, εκείνη περίπου την εποχή.

Τα υπόλοιπα 10 χρόνια θα τα περάσει μεταξύ σπιτιού και του "καφενείου των Φιλάθλων"

(Νίκαια).

Αφήνει την τελευταία του πνοή στις 26 Μαϊου 1972, σε ηλικία 80 χρονών. Το σπιτάκι στην οδό Γρεβενών 33 στη Νίκαια, (δηλαδή στην Κοκκινιά) όπου τελείωσε η ζωή του...

Ασκήσεις στο μαύρο... (1) (Nouros)

2008-12-03T07:37:00.000-08:00

Μου λέγαν χτες γιά έναν αρχιτέκτονα Αργεντίνο που πολέμησε με νύχια και δόντια την τότε δαιμονική χούντα της χώρας του και πέθανε στα 56 του χρόνια στη Σουηδία, όπου ζήτησε πολιτικό άσυλο. Έβγαλε καρκίνο στον εγκέφαλο απ΄τα συνεχή ηλεκτροσόκ που τον είχαν υποβάλλει οι βασανιστές του, επί 2,5 χρόνια.Όταν ήταν στα τελευταία του, χαμογελώντας στην ομάδα των αγαπημένων φίλων που ξενυχτούσαν ολόγυρά του, τους έλεγε να μη στεναχωρεθούν που θα έφευγε. Ζήτησε μονάχα να τον κάνουν ένα ζεστό μπάνιο. Οι νοσοκόμες σήκωσαν το αδρανοποιημένο σώμα του με μικρά βίντσια και τον βάλαν σ΄ένα δωμάτιο με ζεστούς ατμούς και νερά.Ο άνθρωπος, έχοντας αγγίξει τη σοφία του επερχόμενου θανάτου, έβγαζε βαθιές ανάσες ευχαρίστησης και τους έλεγε πως αυτά, αυτά τα μικρά πράγματα είναι οι πραγματικές και ουσιαστικές χαρές της ζωής. Το ζεστό νερό πάνω στο σώμα κι όχι οι αγώνες, οι τρεχάλες να προλάβεις, οι διεκδικήσεις, οι καριέρες, το ατέλειωτο μπέρδεμα του ανθρώπινου βίου. Όταν το κατάβρεγμα τελείωσε, έπεσε σε μιά γαλήνια νάρκη και τις πρώτες πρωινές ώρες παράδωσε το πνεύμα του. Κάτι παραπλήσιο με τη γαλήνη που έδωσε το ζεστό νερό στο σώμα του Αργεντίνου, ήταν η περίπτωση του καλόκαρδου Κώστα Μασσέλου (Νούρου).Η ειδικότητά του ήταν οι μανέδες. Κι ήταν πολύ μεγάλο το αποτέλεσμα μόνο όταν του έπαιζε ο Ογδοντάκης. Αυτοί οι δυό θαρρείς και γίνονταν ένα. Σε ένα-δυό μανέδες που παίζει το γλυκύτατο, αλλά κάπως "σκληρό" βιολί του Σέμση, είναι κάτι διαφορετικό. Ο Νούρος είπε και μιά σειρά άλα τραγούδια, αλλά είναι εμφανές πως εκεί έβγαινε απ΄τα νερά του. Σήμερα, δε μπορείς να πεις σε έναν άνθρωπο απροετοίμαστο ν΄ακούσει μανέ. Είναι σα να του λες ν΄αλλάξει τον τρόπο αμφίεσής του/της και να βάλει φουστανέλλα. Δε γίνεται. Ο μανές κουβαλάει μιά σοφία που την έχουμε χάσει, παντοτεινά. Οι γηγενείς Έλληνες τους πρόλαβαν, γιά λίγο, πριν σαρωθούν τ΄αυτιά τους από δυτικές κλίμακες. Ακόμα κι αν υπήρχε κάποιος που θα μπορούσε, κουτσά στραβά, να ξαναζωντανέψει τη μυσταγωγία που δημιουργούσε ο Νούρος (σύμφωνα με διηγήσεις κάποιων που τον πρόλαβαν), πολύ δύσκολα θα κατάφερνες ένα νεαρό ζευγαράκι να πάει να ακούσει. Θα προτιμούσαν, και είναι απόλυτα φυσικό, να πάνε σε μιά συναυλία στο Λυκκαβητό ή στο Καυταντζόγλειο ή σ΄ένα ανοιχτό χώρο στην επαρχία, ν΄ακούσουν ένα τραγουδιστή ή μιά τραγουδίστρια μαζί με χιλιάδες άλλους/ες, να νιώσουν μιά άλλη μυσταγωγία, κρατώντας ένα αναμένο αναπτηράκι που το κουνάν πέρα-δώθε. Αν τους κατάφερνες και υπήρχε ο κατάλληλος τραγουδιστής μανέδων (όχι σα κάποιους που αμολάνε κάτι κοτρόνικες κορόνες σ΄ένα ανασούμπαλο και κακόγουστο remake) τότε, το βλέπω, θα της κρατούσε εκείνος το χέρι και το κλίμα θα τους σήκωνε ψηλά, σε άγνωστες γι αυτούς διαστάσεις. Κάτι τέτοιο όμως δεν υπάρχει... (συνεχίζεται)

Aσκήσεις στο μαύρο... (2) (Nouros)

2008-12-03T06:42:00.000-08:00

Το μαύρο και η φωτιά (nuro στα συριακά σημαίνει φωτιά. Στα τούρκικα δεν υπάρχει αυτή η λέξη) είναι τα χαρακτηριστικά του Νούρου. Ο μεγάλος αυτός τραγουδιστής έβγαζε μαύρους ήχους. Μαύρους όμως, όχι με την έννοια του πένθιμου. Το μαύρο δεν είναι πένθιμο. Το μαύρο σ΄εμάς, ήδη απ΄την εποχή του Ομήρου, κουβαλάει την έννοια του θανάτου, ακόμα και γιατί έχουμε πολύ δυνατό φως στη χώρα μας. Ίσως, κυρίως γι αυτό έχει χτιστεί μιά μελαγχολική μυθολογία. Το φοβόμαστε γατί είμαστε κακομαθημένοι από το φως. Σε πολλές άλλες χώρες σερβίρουν σε μαύρα πιάτα, φτιάχνουν μαύρα κεριά και τα θεωρούν sic, ντύνουν στα μαύρα μικρά παιδιά, το μαύρο κυριαρχεί στο design. Ότι και να λέμε όμως, έχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι το μαύρο έχει να κάνει με το θάνατο, με το άγριο σκοτάδι. Μ΄αυτή την αίσθηση είμασταν πάντα εξοικειωμένοι εμείς οι Έλληνες, τώρα όμως αρχίζουμε να ξεχνάμε. Ξεχνάμε ότι ο θάνατος κυκλοφορεί και παραμονεύει μέσα στο άπλετο φως παντού, σε καθημερινή βάση. Ξεχνάμε ότι είναι ενσωματωμένος και στο απαστράπτον λακ των δρεπανηφόρων αρμάτων που καβαλάμε και τα γκαζάρουμε γιά να ξεπεράσουμε εσωτερικά μπερδέματα και αδιέξοδα και γιά να δείξουμε ότι είμαστε άφοβοι και ηλίθια σίγουροι λεβέντες... Πίσω στο Νούρο.Οι μαύροι, εσωτερικοί, τρεμουλιαστοί, κυματιστοί και αδιαπραγμάτευτοι ήχοι που βγαίναν απ΄το στόμα του ήταν ήχοι που δε μοιάζαν, ούτε και μοιάζουν, με κανενός άλλου τραγουδιστή. Είναι η πεμπτουσία των δυνατοτήτων της ανθρώπινης φωνής. Είναι η φωνή του κατασταλαγμένου, οριστικά και αμετάκλητα, γαλήνιου ανδρόγυνου πλάσματος (εννοώ πάντα την αίσθηση που βγάζει η φωνή του, δεν εννοώ τον ίδιον. Άλλωστε, οι τόνοι της φωνής του ήταν δέκα φορές πιό ανδρικοί απ΄όλα τα σημερινά, μπερδεμένα - και με το δίκηο τους - αγοράκια που πασκίζουν να τραγουδήσουν rap στα ελληνικά...), είναι η τελειωτική σύζευξη και κατάθεση των όπλων που βάζει τέρμα στην αντιπαλότητα των δύο φύλων, είναι το λύγισμα των γονάτων του όρθιου, ντούρου ανθρώπινου πλάσματος και η παραδοχή της ένωσης με το μαγικό κόσμο που απλώνεται πέρα απ΄τα κλειστοφοβικά κουτιά του "πολιτισμού" που χτίσαμε και που μας καταστρέφει νύχτα-μέρα, είναι η ανύψωση του καθαρού βλέμματος στο φωτεινό ουρανό ή στο σκοτάδι της νύχτας, η εκλείανση της βαρυμένης και αηδιασμένης καρδιάς μας, το άδειασμα του νου από τους όγκους άχρηστης γνώσης και ανούσιων πληροφοριών. Ο Νούρος είναι το εισιτήριο επιστροφής στον ήσυχο και υγρό παράδεισο της Μήτρας...Κλείστε τα μάτια σας, ακούστε τον και θα με θυμηθείτε (αν όχι τώρα, αργότερα, όταν θα κατεβάσετε ταχύτητες...)

Ξεφλουδίζοντας μύθους... (Nouros)

2008-11-05T10:44:00.000-08:00

Όταν «αποφασίσουμε» γιά το «αντικείμενο» (περιλαμβάνονται και οι άνθρωποι στη λέξη) που θα δώσουμε την αγάπη μας, συμβαίνουν περίεργα πράγματα. Έτσι θεωρούμε...Ένα κομμάτι αυτής της διαδικασίας είναι αυτοκινούμενο, όταν αφορά ανθρώπους, αποφασισμένο από μηχανισμούς της φύσης. Αμέσως μετά, έπονται όλα τα πολύπλοκα, τα δικά μας εφευρήματα. Αυτά, όταν τα ψάχνουμε και θέλουμε να τα αρθρώσουμε γιά δικό μας λογαριασμό και γιά τον κοντινό μας περίγυρο, τα «καπλαντίζουμε» (= τοποθετούμε προστατευτικό κάλυμμα – τουρκ. kaplamak) με χίλιες δυό δικαιολογίες.

Στο θέμα του έρωτα δε χωράνε τρίτες γνώμες. «Τι του/της βρίσκεις;», «δε βλέπεις ότι δεν είναι ο σωστός άνθρωπος γιά σένα;» και άλλα τέτοια κωμικά που εκτοξεύονται στο όνομα του ενδιαφέροντος γιά τον/την «παθούσα»...

Οι άλλοι/ες που κάνουν τον/την έξυπνο/η, εκτός απ΄το ότι είναι εκτεθειμένοι/ες στους ίδιους «κινδύνους», διϋλίζουν αυτό που βλέπουν μέσα από τα δικά τους χημικά υγρά, ιδεολογίες, πεποιθήσεις, κοινωνική διαστρωμάτωση, όλες αυτές τις αηδίες που έχουμε εφεύρει γιά να τυραννιόμαστε και να τυραννάμε.

Κανείς/μιά άλλος/η δε ξέρει καλύτερα από μας και μεις ξέρουμε, συνήθως πολύ λίγα. Διακρίνουμε όμως, μέσα στην όμίχλη που μας δέρνει, κάπως καθαρά τις ανάγκες μας.Γιά να μη μακρυγορώ, ακόμα κι αν η επιλογή του/της άλλου/ης αφορά ΜΟΝΟ ΚΑΙ ΜΟΝΟ την «παρηγοριά» μιάς μοναξιάς που μπορεί να νιώθουμε, αυτό αρκεί και αφορά ΜΟΝΟ ΕΜΑΣ . Και, γιά να συνεννοούμαστε, η μοναξιά έχει πολλά πρόσωπα, σα τη μαγική θεά Εκάτη.

(συνεχίζεται)

Ξεφλουδίζοντας μύθους...(2) (Nouros)

2008-11-05T10:39:00.000-08:00

Γυρίζοντας, ως συνήθως, τα πανιά προς το λιμάνι του "ρεμπέτικου", και στο επίπεδο που είναι πλέον επιτρεπτό να μοιράζεται κανείς σκέψεις μ΄ένα άγνωστο "διαδικτυακό υπερπέραν", τρέφω μιά σχέση "έρωτα" με δυό πρόσωπα αυτής της ιστορίας. Με τη Ρίτα Αμπατζή και τον Κώστα Μασσέλο (Νούρο). Γιά τελείως διαφορετικούς λόγους. Τους έχω "πλησιάσει" πολύ αυτούς τους δυό πεθαμένους ανθρώπους κι έχω κάνει διάφορες εικασίες. Μπορεί νά΄ναι σωστές, μπορεί νά΄ναι λάθος, δεν έχει σημασία. Μπορεί να προβάλλω πάνω τους δικά μου διανοητικά κατασκευάσματα, πάλι δεν έχει σημασία. Μπορεί νά΄ταν κι οι δυό κάτι τελείως διαφορετικό απ΄αυτό που (θέλω να) νομίζω κι ακόμα μιά φορά, δεν έχει σημασία. Αυτό που βγάζουμε προς τα έξω, είτε με τη μορφή του λόγου, είτε με τη φωνή, με κινήσεις ή με την ακτινοβολία μας, μπορεί να,"το παίζουμε". Φοράμε μιά μάσκα και υποδυόμαστε ένα τεχνητό, προσχεδιασμένο ρόλο ή,βγάζουμε αυθόρμητα αυτό που είμαστε. Κάνοντάς το, βγαίνουν και πλευρές του χαρακτήρα μας που δε τις ελέγχουμε. Οι άλλοι/ες μπορεί να τις συλλαμβάνουν ή όχι. Στην πραγματικότητα, οι κεραίες συλλαμβάνουν πολύ περισσότερα απ΄ότι νιώθουμε, απλά δεν επεξεργαζόμαστε τα σήματα. Ένας τραγουδιστής ή μιά τραγουδίστρια μπορεί να σε "κάνουν φέτες", να σ΄αγγίζουν πολύ βαθιά με τη φωνή τους, και να είναι ολωσδιόλου ανόητοι/ες, σαν άνθρωποι, μέσα στη σχετικότητα του επιχειρήματος. Γι αυτούς τους δυό που μιλάω, η μόνη πρόσβαση είναι η φωνή τους και τι αυτή μεταδίνει. την περίπτωση της Ρ.Αμπατζή μου μεταφέρεται κάτι εύθραυστο (όχι μόνο απ΄τις φωνητικές της χορδές που είχαν από νωρίς κάποιο πρόβλημα), μου μεταφέρεται κάτι που άλλαζε, ανάλογα με τη διάθεσή της, με μικρές και απειροελάχιστες αποχρώσεις, ένα κέφι, μιά εξυπνάδα. Στην περίπτωση του Νούρου, πιάνω κάτι εσωτερικό, μοναχικό, μυσταγωγικό. Σα να τραγουδούσε γιά τον εαυτό του μόνο.Τι έκαναν τώρα στην υπόλοιπη ζωή τους, είναι κάτι που μ΄ενδιαφέρει, αλλά δε πρόκειται ποτέ να το μάθω. Ακόμα κι αν εύρισκα άτομα που θα τους είχαν γνωρίσει από κοντά θα άκουγα, αλλά θα ήμουνα κουμπωμένος γιά τα λεγόμενά τους. Προτιμώ τα αμυδρά σήματα του ένστικτου...

Ο Νούρος στη σκάλα του ύπνου (1) (Nouros)

2008-10-28T15:41:00.000-07:00

Τα μικρά παιδιά στην ηλικία των 3-4 χρονών, όταν τους διηγείσαι ιστορίες σε κοιτούν με ορθάνοιχτα μάτια. Όταν τελειώσει η ιστορία σου πετάνε ένα «πάλι» που σημαίνει, «πες την πάλι απ΄την αρχή» Γιατί; Γιατί χρειάζονται τη συνεχή επανάληψη γιά να εδραιώσουν μέσα τους όλες τις λεπτομέρειες.Χτες το βράδυ όταν πήγα γιά ύπνο, καταπώς το συνηθίζω, έβαλα τ΄ακουστικά κι ένα απ΄τα CD’s του Νούρου που με οδηγούν στη σκοτεινή και μαλακή σκάλα του ύπνου. Έλεγα, «ποιό να βάλω;» και γιά πολλοστή φορά ξανάβαλα ένα που αρχίζει με το «Όλο ούζο» κι ακολουθεί το «Παιχνιδιάρα μου γλυκειά».Μού΄πε η φωνή μες το κεφάλι μου, «μα, συνέχεια το ίδιο και το ίδιο ακούς...». Την αγνόησα και έκλεισα το φως...

Ο Νούρος στη σκάλα του ύπνου (2) (Nouros)

2008-10-28T15:39:00.000-07:00

Το να περπατάς στους δρόμους μιάς πολύβουης πόλης με ακουστικά και Ipode, επειδή θες νά΄σαι στο δικό σου κόσμο, είναι μιά άμυνα.Οι Σαλονικιοί/ές και όλοι/ες που μένουν σε επαρχιακές πόλεις, κοντά στη θάλασσα ή σε βουνό, είναι τυχεροί/ές. Δυό βήματα πιό πέρα βρίσκεται η γαλήνη της θάλασσας, η άπλα των ήσυχων χωραφιών. Οι κακότυχοι/ες των πόλεων, ιδιαίτερα της Αθήνας, είναι εγκλωβισμένοι/ες σα ποντίκια.Το Ipod και τα παρόμοια, είναι μιά λύση. Το επόμενο βήμα θα πρέπει νά΄ναι μιά εφαρμογή virtual reality, σκοτεινά γυαλιά για να διακρίνεις μόνο θαμπές σιλουέτες και να μεταφέρεσαι σ΄ένα κόσμο της αρεσκείας σου. Οι επιλογές, αναρίθμητες...Το να βάζεις ακουστικά στο κρεβάτι του ύπνου, να κλείνεις το φως, ν΄αφήνεις το ένα σου χέρι να πιάσει μαλακά το άλλο και ν΄αφήσεις το Νούρο να σε κατεβάσει στο σκοτάδι του ύπνου, είναι μιά τελείως άλλη κατάσταση...

Ο Νούρος στη σκάλα του ύπνου (3) (Nouros)

2008-10-28T15:37:00.000-07:00

Ο άνθρωπος αυτός είναι « ελεύθερος υπηρεσίας», παναπεί πέθανε στις 26 Μαϊου του 1972. Το μόνο του που έχει απομείνει είναι η βελούδινη, τρεμουλιαστή φωνή του που περνούσε με άνεση από το μαλακό και τρυφερό, σε βαρείς ανδρικούς τόνους. Ότι ήθελε έκανε με τη φωνή του ο Νούρος.Υπάρχει μιά σειρά από μανέδες που έχουν κάτι πολύ ιδιαίτερο. Πρώτα-πρώτα, είναι επιλεγμένοι συνειδητά. Αυτό δε μου το βγάζει κανείς απ΄το μυαλό. Ο Νούρος διάλεγε τους μανέδες του ο ίδιος. Και διάλεγε αυτούς που τα δίστιχά τους ταίριαζαν με τη ψυχή του, ή τα παράλασσε, ή έφτιαχνε καινούρια δικά του.Πολλοί έχουνε πει μανέδες. Φωνές υπέροχες, ακονισμένες στην παράδοση, εξασκημένες, υπηρέτησαν αυτό το είδος. Ο Νούρος όμως δε μοιάζει με κανένα τους. Αυτός έκανε το δικό του.Μέσα στην αίθουσα της φωνοληψίας ήταν με τους δυό μουσικούς του και μυσταγωγούσε. Η έτοιμη τεχνική της φωνής του μπορεί να με ξεγελάει, αλλά μου δίνει πολύ έντονα την εντύπωση ότι έμπαινε σε μιά διάφανη φούσκα κι έθιγε με λακωνικά δίστιχα τα δικά του βάσανα, το δικό του το σεβντά.Οι χαιρετισμοί στη διάρκεια των τραγουδιών ήταν συνηθισμένο φαινόμενο ανάμεσα στους Μικρασιάτες. Ο Ογδοντάκης, άνθρωπος μερακλής και ανοιχτόκαρδος, τον χαιρετούσε με κέφι, καθώς οργίαζε με το βιολί του. Με προσεκτικό άκουσμα των μανέδων, ξεχωρίζει κανείς εκείνες τις φορές που τον χαιρετούσε με βαθύ θαυμασμό, όπως και κάποιος άλλος που του λέει με σιγαλή φωνή σεβασμού, «γειά σου Νούρο».Μ΄όλ΄αυτά θέλω, ακόμα μιά φορά, να πω ότι πολλοί απ΄τους Μικρασιάτες χρησιμοποίησαν τη δισκογραφία γιά να περάσουν μηνύματα στους δικούς τους. Άμεσα ή έμμεσα. Έκφρασαν το παράπονό τους, ειρωνεύτηκαν τη μοίρα τους, έριξαν αδιόρατες μπηχτές στους Παλιοελλαδίτες. Ο Νούρος φαίνεται να ήταν μιά μοναχική περίπτωση. Ένας μοναχικός, πετυχημένος, αλλά και βασανισμένος τραγουδιστής.Του έχω δώσει ένα κήπο στην πόλη που τον γέννησε κι εκεί κάθεται τα βράδυα και λέει τα τραγούδια του, μαζί με το Γιαννάκι, τον Ογδοντάκη. Πίνουν τα ούζα τους, μασουλάν παστουρμάδες και κάποιοι, σα κι εμένα, που έχουν αυτά τα τραγούδια, τα χρησιμοποιούν σα δεκανίκια γιά να μαλακώνουν τις ψυχές τους και να κατεβαίνουν τις σκοτεινές σκάλες του ύπνου...

Tέσσερα επιλεγμένα τραγούδια του Κώστα Μασσέλου (Νούρου) (Nouros)

2008-10-20T11:02:00.000-07:00

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Pusak%20manes%201929.mp3 http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Ah%2C%20mazi%20sou%20%2880akis%29%201931.mp3 http://[url=http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Memo.mp3]%20εδώ[/url http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Ali%20Pasa%201927.mp3

Ξεκλειδώνοντας τον Νούρο... (Nouros)

2008-08-31T01:11:00.000-07:00

Εισαγωγή: Το τραγούδι "ΟΥΖΟ" ΄(1929) είναι ένα μικρό και "αθώο" λουλουδάκι ενός μεγάλου μπαχτσέ. Δε φαίνεται να λάμπει (ενώ κρύβει μέσα του πολύ φως), ούτε να ευωδιάζει (ενώ μοσχομυρίζει). Είναι αργόσυρτο, παίζει βιολί ο τρυφερός Ογδοντάκης και τραγουδάει ο Νούρος. Ένα τραγούδι που κανείς δε θα το πρόσεχε, κανείς δε θα μάθαινε να το τραγουδάει και, πολύ περισσότερο, να το παίζει. Οι στίχοι του είναι απλοί, ακόμα και σε πολλαπλές ματιές, πατάνε σ΄ένα παλιότερο παραδοσιακό, το "ΟΥΖΟ ΟΥΖΟ" και δε φαίνεται να λένε κάτι ιδιαίτερο. Το παρακάτω κείμενο είναι ένα "ξεκλείδωμα" ενός, φαινομενικά, "αθώου" τραγουδιού της Μικρασιάτικης παράδοσης. Να όμως που... Ακούστε το πρώτα! http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Ouzo%201928.mp3

Τα τραγούδια είναι σα δέματα που μας προσφέρονται. Μπορούν να δίνουν έκσταση, απλή χαρά, παρηγοριά, μελαγχολία (που όμως εκτονώνει). Μας έρχονται σα πακέτα, κρύβοντας μέσα τους ορατά και αόρατα συστατικά. Το στίχο, μιά διαδικασία που φαίνεται απλή αλλά είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη και πολυεπίπεδη, τη μουσική σύνθεση, τον/την εκτελεστή/τρια, τους μουσικούς που συμμετέχουν. Πολύ χοντρικά, κάπως έτσι είναι. Έχω μερικές φορές κατακρίνει ανθρώπους που, ψάχνοντας μέσα στα "ρεμπέτικα", αποσυνθέτουν τα δέματα των τραγουδιών εις τα εξ΄ων συνετέθησαν. Έχω ακούσει τον εαυτό μου να λέει ότι είναι ανόητο να βάζει κανείς τα τραγούδια στο χειρουργικό τραπέζι και να τα τεμαχίζει, με "λευκά γάντια". Με το " λευκά γάντια" εννοώ ανθρώπους που πέρασαν/περνούν μέσα από τη ζωή/την πιάτσα αβρόχοις ποσί και μέσα από στενές και διανοουμενίστικες οπτικές γωνίες, πασκίζουν να αναλύσουν το ένα και το άλλο, χρησιμοποιώντας συνήθως σημερινές απόψεις. Κι όμως, ενός είδους "χειρουργική επέμβαση" θα κάνω κι εγώ σ΄αυτή την ανάρτηση, χωρίς να ντρέπομαι που φάσκω και αντιφάσκω. Είναι έτσι η ζωή σήμερα, είναι τόσο καταιγιστικές οι αλλαγές που, αν δε θέλει κανείς να ρίξει άγκυρα σε σταθερές και αμετακίνητες απόψεις, είναι μοιραίο να φάσκει και να αντιφάσκει. Σας καλώ να μπούμε μέσα στο τραγούδι "Όλο ούζο" (1929) παραδ/κό, Columbia GB 18055, 20697. Βιολί παίζει ο Γιάννης Δραγάτσης (Ογδοντάκης) και τραγουδάει ο Κώστας Μασσέλος (Νούρος). Σημειώνω πρώτα τους στίχους:

Όλοι ούζο με φωνάζουν,

τα κορίτσια με θαυμάζουν, αχ,

και στο δρόμο με πειράζουν.

Άντε, βρε ούζο, βρε, τί θα σε κάμω,

έρμα σαντούρια και βιολιά, άντε (h)χόπλες,

κι όλα τ΄άλλα, σα μικρό παιδί, τα έχω πάθει,

μέσα στην Ελλάδα την παλιά.

Μπαίνω-βγαίνω με το πάσο,

τη μπουκάλα μην ξεχάσω, αχ,

κάντε τόπο να περάσω!

Άντε, βρε ούζο βρε, τί θα σε κάμω,

έρμα σαντούρια και βιολιά, τ΄Ογδοντάκι,

κι όλα τ΄άλλα, σα μικρό παιδί, τα έχω πάθει,

μέσα στην Ελλάδα την παλιά.

Γειά σου, Νούρο μου!

Το "ΟΥΖΟ" δε πρέπει να συγχέεται με το ομότιτλο παραδοσιακό "ΟΥΖΟ",ένα τραγούδι των αρχών του αιώνα, τραγουδισμένο από τη Μαρίκα Παπαγκίκα (1926) Ν. Υόρκη, το Νούρο (έχει τραγουδήσει και αυτός, ένα χρόνο νωρίτερα, το 1928), το Νταλγκά, τον Ρούκουνα και ίσως και άλλους. Οι στίχοι του παλιότερου, παραδοσιακού "ΟΥΖΟ" είναι οι παρακάτω:

Όλο ούζο, ούζο, το βαρέθηκα,

ας πιούμε και καμιά μπυρίτσα που τη ΄ρέχτηκα.

Τα παιδιά της γειτονιάς σου με πειράζουνε,

βρε μπεκρή, βρε αλανιάρη, με φωνάζουνε.

Θα τα πιάσω να τα δείρω τα μπαγάσικα,

θα τους δώσω δυό χαστούκια νά΄ναι χάσικα.

Γειά σου, Νούρο μου! Γειά σου, Ογδοντάκη μου!

(αντιγραμένο από την ανθολογία Τ. Σχορέλη, τόμος α΄, σελ. 111)

Το πρώτο, το "ΟΥΖΟ", έχει τραγουδιστεί το 1929 από το Νούρο και από το Νταλγκά, με ελαφρά, αλλά καθοριστικά διαφορετικούς στίχους. Δε γνωρίζω αν είναι παραδοσιακό ή μιά παραλλαγή φτιαγμένη από το Γ. Δραγάτση, με συνεργασία του Κ. Νούρου στους στίχους. Κάτι τέτοιο πιστεύω, αλλά δε μπορώ να το αποδείξω. Οι στίχοι αυτού του τραγουδιού πάσχουν από μιά λογική ασυνέπεια. Μοιάζουν σα να τραυλίζουν, σα νά΄ναι ανάκατες σκέψεις

και φράσεις που βγαίνουν από το μυαλό και το στόμα ενός μεθυσμένου προσώπου. Υπάρχει, ίσως, η περίπτωση να έγινε αυτό σκόπιμα. Το τραγούδι δεν είναι μουρμούρικο, ώστε να μη μας παραξενεύει η συρραφή δίστιχων από την προφορική παράδοση ή από διαφορετικά τραγούδια. Ο Γ. Δραγάτσης και ο Κώστας Νούρος δε βρέθηκαν ποτέ σ΄αυτό το τοπίο. Ας δούμε τώρα γιατί τα σημεία με τους κόκκινους χαρακτήρες δημιουργούν κάποια ερωτηματικά.

"τα κορίτσια με θαυμάζουν, αχ, και στο δρόμο με πειράζουν":

το ρ. πειράζω χρησιμοποιείται στα ρεμπέτικα με δύο τρόπους. Είτε, κάνω καζούρα, περιπαίζω (βλ. στο τρ. "τα παιδιά της γειτονιάς σου με πειράζουνε, βρε μπεκρή, βρε αλανιάρη, με φωνάζουνε") είτε, φλερτάρω με ερωτικούς σκοπούς. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν είναι ξεκάθαρο με ποιά απ' τις δυό έννοιες χρησιμοποιείται από το Νούρο. Προφανώς, ο στίχος αφορά τον ίδιο, εννοώντας πως τα κορίτσια τον θαυμάζουν, μιά και ήταν πολύ όμορφος στα νιάτα του. Το "με πειράζουν", αναφέρεται στα κορίτσια, ή "παίζει" ανάμεσα στο θέμα του τραγουδιού που μιλάει γιά ένα μπεκρή, και σ΄ένα κρυμένο νόημα ότι μπορεί να έριχναν υπονοούμενα στον ίδιο, γνωρίζοντας την ομοφυλοφιλία του;

Το δεύτερο σημείο που δημιουργεί ερωτηματικά είναι το επίθετο έρμα, όπου έρμος, -η, -ο, σημαίνει κακόμοιρος, φουκαράς, κακότυχος (με τρυφερή διάθεση) . Λόγω που η εγγραφή δεν είναι πολύ καθαρή, και το μυαλό ακούει συχνά αυτό που του υπαγορεύει η λογική, νόμιζα πως ο Νούρος έλεγε "τέρμα σαντούρια και βιολιά". Όταν ξεκαθάρισα πως δεν ήταν έτσι, αναρωτήθηκα, γιατί δεν έλεγε "φέρτε σαντούρια και βιολιά", ιδιαίτερα στην επανάληψη όπου χαιρετάει το φίλο του, τον βιολάτορα Ογδοντάκη. Κι όμως, λέει "έρμα" . Γιατί, άραγε; Κατανοητό θα ήταν, προκειμένου γιά τα σαντουρόβιολα, αν το έλεγε μετά την επιβολή της λογοκρισίας (1937) που τα έθεσαν εκτός μάχης. Βρισκόμαστε όμως στο 1929, εφτά χρόνια μετά τη λαίλαπα της καταστροφής στη Μικρασία. Τη μόνη εξήγηση που μπορώ να δώσω είναι ότι ο Νούρος στέλνει ένα φιλικό και τρυφερό σήμα συμπάθειας στους συμπατριώτες του. Αντί να πει πρόσφυγες ή Μικρασιάτες λέει, "έρμα σαντούρια και βιολιά" που ήταν τα βασικά όργανά τους. Ακόμα πιό πολύ σιγουρεύομαι από τη συνέχεια, "κι όλα τ΄άλλα, σα μικρό παιδί, τα έχω πάθει, μέσα στην Ελλάδα την παλιά". Το "σα μικρό παιδί", το αντιλαμβάνομαι πάλι σα σήμα και το εξηγώ σαν "που σταθήκαμε τόσο αφελείς, αφενός στο να πιστέψουμε σ΄ένα ουτοπικό όνειρο παραμονής στη γη μας, απελευθερωμένοι όμως από τους Τούρκους και αφετέρου, πως πιστέψουμε ότι θα μας αγαπούσαν όταν ήρθαμε εδώ, στην ξενητειά". Είναι ο Νούρος που στη δική του εκτέλεση λέει "έρμα σαντούρια και βιολιά". Είναι ο Νούρος πάλι που λέει "τα έχω πάθει". Ο Νταλγκάς λέει, αντίστοιχα, "φέρτε σαντούρια και βιολιά" και "τα έχω κάνει". Αυτές οι δυό αλλαγές, απ΄τη μεριά του Νούρου, είναι που με κάνουν να εστιάζω επάνω του, νιώθοντας ότι, αφενός έστελνε ένα σήμα στους συμπατριώτες του, αφετέρου, με το "πάθει" μπορεί, κάλλιστα, να αναφέρεται στον εαυτό του... Ακούστε όμως και την εκτέλεση με τον Αντώνη Αδαμαντίδη (Νταλγκά) γιά να δείτε τις μεγάλες διαφορές και να καταλάβετε καλύτερα το ιδαίτερο της περίπτωσης Νούρου. Η φωνή του Νταλγκά ήταν πάντα άψογα ζυγισμένη. Ο άνθρωπος αυτός έβγαζε ένα βουερό ποταμό ζωικής χαράς και δύναμης.

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/OUZO.mp3

Yποθέτω πως κάποιοι/ες μπορεί να τα βρίσκουν όλ΄αυτά διανοουμενίστικες φαντασιώσεις, με την έννοια ότι αποκλείεται να στέλνανε τέτοια σήματα και να περιμένανε ότι το κοινό θα τα έπιανε. Οι λαϊκοί άνθρωποι (οι σημερινοί)ακούνε ένα τραγούδι και το γουστάρουν ή όχι Δε κάθονται να το ψιψιρίζουν κι αυτούς που το κάνουν τους λένε μαλάκες και κουλτουριάρηδες. Δίκηο έχουν. Σ΄αυτό το blog όμως δε τραγουδάω, ούτε γλεντάω. Κάτι άλλο πάω να κάνω. Αν την ώρα ενός γλεντιού άρχιζα να διυλίζω τον κώνωπα, θά΄χαν δίκηο να μου ρίξουν μιά βροχή από κατραπακιές. Αυτά ήταν, πάντως, τα δυό καίρια σημεία αυτού του τραγουδιού. Ανακεφαλαιώνοντας, φαίνεται πως οι Μικρασιάτες συνθέτες, λόγω της κατάστασης που υπήρχε γύρω τους και τη βίωναν, ανέπτυξαν ένα είδος διττής γλώσσας, κάποιους απλούς κώδικες που, είτε με τη μορφή διπλών νοημάτων, είτε με άμμεση ή έμμεση ειρωνεία, πετούσαν αιχμές προς τη μεριά των ντόπιων, υποδηλώνοντας την πολιτιστική τους ανωτερότητα, Παραδείγματα υπάρχουν πολλά και θα σημειωθούν σε μελλοντικές αναρτήσεις... (συνεχίζεται)

"ΟΛΟ ΟΥΖΟ" (2) - Φύτεμα πορτοκαλιάς στο βυθό... (Nouros)

2008-08-24T14:13:00.000-07:00

Φαίνονται πολύ παράξενα αυτά που ψάχνω, έτσι δεν είναι; Ξέρω πως, μάλλον, είμαι ο μοναδικός που ψαρεύει σ΄αυτά τα θολά νερά και πως οι αποδέκτες/τριες κυμαίνονται από ελάχιστους/ες έως κανένας/μιά. Είναι σα να βρίσκομαι στο βυθό μιάς θάλασσας και να επιμένω να φυτέψω μιά πορτοκαλιά. Αυτός ο άνθρωπος όμως, ο Νούρος, ήταν πολύ ιδιαίτερος κι αυτό τον έκανε απρόβλεπτο στις φωνογραφήσεις. Δυστυχώς, δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία από ανθρώπους που τον είχαν ακούσει να τραγουδάει σε μαγαζιά. Ήταν χαλαρός, φιλικός και ταυτόχρονα, λίγο απόκοσμος. Πιστεύω πως πρέπει να ήταν και πολύ μόνος. Εννοώ αυτή τη μοναξιά που δεν έχει να κάμει με το πόσους/ες συναντάμε, πόσο είμαστε αγαπητοί/ές, πόσο πολύ κινούμαστε μέσα στ΄ανθρωπαριό. Μιλάω γιά κείνη τη βαθύτερη μοναξιά, τη μπλεγμένη μέσα σε υγρά φύκια, που σ΄εμποδίζει να "συμπλεύσεις". Όταν τραγουδούσε, στους δίσκους τουλάχιστο, έδινε την εντύπωση ότι ήταν κλεισμένος σε μιά διαφανή φούσκα, σα κι αυτές που ζωγράφιζε ο Ιερώνυμος Μπος. Ακόμα κι ο Ογδοντάκης που τού΄παιζε βιολί σους μανέδες του, αν και φαίνεται πως αλληλοεκτιμιόντουσαν πολύ, ήταν απέξω απ΄τη φούσκα. Μέσα είναι μόνο ο Νούρος, μόνος με τον εαυτό του και τα διπλά νοήματα των στίχων που τραγουδάει. Το ότι, ουσιαστικά, εκτελεί κομμάτια προωρισμένα γιά εμπορικούς σκοπούς, φαίνεται να είναι επουσιώδης λεπτομέρεια γι αυτόν. Μπορεί να μου πει κανείς, όλ΄αυτά είναι αποκυήματα της φαντασίας σου, ο άνθρωπος ήταν επαγγελματίας, έκανε καλά τη δουλιά του. Καθόλου όμως δε δίνει αυτή την αίσθηση. Ας μη ξεχνάμε ότι κι αυτός και ο Νταλγκάς, τραβήχτηκαν γρήγορα από τη δισκογραφία. Μόνο μιά φορά ακούγεται "γήινος" στους δίσκους που χτύπησε. Μόνο στη φωνοληψία του τραγουδιού του Παντελίδη "Ο ψύλλος", όπου τραγούδησε η Ρίτα η Αμπατζή κι ο ίδιος έτυχε να είναι παρών την ώρα που γραφόταν το τραγούδι. Εκείνο το απλό "γειά σου, ρε Ρίτα!" που της αμόλησε είναι, γιά μένα, ο πιό χαλαρός, ο πιό φυσικός, ο πιό προσωπικός χαιρετισμός μέσα σ΄όλη τη δισκογραφία (βλ. ανάρτηση με τίτλο .................) Ξανακατεβάζω τον "Ψύλλο" γιά να τον ακούσετε, προς το τέλος της φωνοληψίας. http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/O%20psillos%20(1931)%20Pandelidi.mp3 Το "ΟΛΟ ΟΥΖΟ" πάντως, φαίνεται ν΄ανήκει σ΄αυτή την κατηγορία τραγουδιών όπου αναπτύσσονται μηχανισμοί "προώθησης" μυνημάτων προς τους συμπατριώτες Μικρασιάτες, χρησιμοποιώντας σα μέσo το εμπορικό κατεστημένο των δισκογραφικών εταιριών. Μιά ενστικτώδης "προ-άσκηση" πριν την επιβολή λογοκρισίας...

Φώτα απ΄τις τσέπες του παλτού του.. (Nouros)

2008-08-19T07:25:00.000-07:00

Εψές το βράδυ πέρασε ξανά και πάλι ο Κώστας Μασσέλος (Νούρος) και φώτα έβγαιναν μες απ΄τις τσέπες του παλτού του. Πέρασε με μιά ξαφνική βιτσιά του ανέμου πάνω απ΄τις κορφές των δέντρων, ημιδιάφανος. Νόμιζα πως δε θα το κουνούσε απ΄τον κήπο του αλλά, ποιός ξέρει γιατί, του κάπνισε να κάνει μιά τσάρκα. Έτζι, πέρασε τρεμουλιάζοντας μες το σκοτάδι, πέταξε προς τον τοίχο της πρόσοψης και σταμάτησε σ΄ένα μπαλκόνι ικτερικά φωτισμένο. Ίσιωσε κάπως με την ανάστροφη της παλάμης τα μαλλιά του και έμεινε ακίνητος γιά μερικά λεπτά. Κάτι παρατηρούσε μέσα εκεί, δεν ήθελε να τον πάρουν είδηση. Εγώ τον έβλεπα από τον έκτο. Μετά, έκανε ένα τίναγμα και κινήθηκε, με την πλάτη προς το έδαφος. Έκανε κάποιες αδιόρατες κινήσεις με τα χέρια του προς τη σελήνη που ήταν κατακόκκινη, και χάθηκε προς το βάθος του δάσους, αφήνοντας μιά σειρά από διακεκομένα φωτεινά στίγματα πίσω του. Στη σύντομη διάρκεια αυτού του συμβάντος, κάπου πολύ μακριά, τα πράγματα συνέχιζαν απρόσκοπτα την πορεία τους. Το πλοίο συνέχισε να βουλιάζει, οι προβολείς των φορτηγών να τεμαχίζουν το σκοτάδι, τα νέα παιδιά να χάνονται, το ένα μετά το άλλο, τα χάπια και οι ουσίες να πληθαίνουν στο αίμα, τα δέντρα να βογγάν απελπισμένα με φωνές που κανείς δεν ακούει, τα κανάλια να τρώνε τις ίδιες τους τις σάρκες παχαίνοντας και διαδίδοντας με επιταχύνσεις τις ημερήσιες δόσεις θανάτου. "Fuck off ", μουρμούρισε ένας ηλεκτρολόγος στο Περιστέρι και έκλεισε το φως γιά να παραδοθεί στους εφιάλτες της νύχτας...

"Αχ, μαζί σου" (1929) (Γ.Δραγάτση-Ογδοντάκη) Νούρος http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Ah%2C%20mazi%20sou%20%2880akis%29%201931.mp3

CD΄s με τον Νούρο (Nouros)

2008-08-18T14:56:00.000-07:00

http://fantasticgreekmusicdream.blogspot.com/search/label/%CE%9D%CE%9F%CE%A5%CE%A1%CE%9F%CE%A3%20%CE%9A%CE%A9%CE%9D%CE%A3%CE%A4%CE%91%CE%9D%CE%A4%CE%99%CE%9D%CE%9F%CE%A3

Εσείς που θέλετε να βάλετε στο σπίτι σας τη φωνή αυτού του ανθρώπου, τρεις επιλογές έχετε:

Οι φωτοσημαντές κι οι λαμπαδόροι... (Νouros)

2008-07-31T13:14:00.000-07:00

Ντοκ, χτύπημα, ντοκ, χτύπημα, κουνιέται συθέμελα η πόρτα της χαμοκέλας, ο Μάης τελειώνει, τελειώνουν και τα βήματα από το καφενείο στη σιγή του σπιτιού, από το καφενείο στο άδειο του σπιτιού, από το καφενείο στο σκοτάδι του σπιτιού. Ντοκ, χτυπάει, τί θέλει τώρα, κάνω πως δε καταλαβαίνω, τί να κάνω; Τίποτα δε θα κάνω. Τέλειωσαν οι μέρες των τραγουδιών, το ριγωτό σακάκι κρέμεται σα σφαχτό, απ΄το ΄30 τό΄χω, μυρίζει γεροντάματα, πικρό ιδρώτα, κάποια παλιά ξεθυμασμένα αρώματα, ντοκ, ντοκ, ντοκ. Έμπα λοιπόν, δεν αντέχω να σ΄ανοίξω, πάρε με και παρηγόρησέ με στα σκοτάδια, ας τελειώσει αυτός ο δρόμος, δε θέλω άλλο. Ότι αγάπησα, όσους αγάπησα με μάδησαν, με ξεφλούδισαν ως το μεδούλι, ντοκ, γρατζούνισμα στην πόρτα νευρικό, ανυπόμονο, σηκώθηκαν πλάγια τα σώματα στον αέρα, στριφογύρισαν, με κάρφωσαν. Δε μπορείς άλλο, ντοκ, να τα κορίτσια στα λευκά που κατέβαιναν να προϋπαντήσουν τη γιορτή της καρδιάς τους, φυσούσε τ΄αεράκι που ερχόταν απ΄τη θάλασσα και ντοκ, ντοκ, ντοκ, που νά΄ξεραν, μάνα, πως στο βυθό θα καταλήξουν με αίμα ανάμεσα στα πόδια τους... Γείρε στο σκοτάδι, γέρο-ανεμοδούρα, κανείς δε θα καταλάβει τίποτα, σε κανέναν δε θα λείψεις, γύρνα ψυχή στη γη, εκείνη τη γη, όχι, ντοκ, μη γυρνάς πίσω και θυμάσαι, αχνά είν΄όλα καθώς γέρνουν τα πανδοχεία, καθώς κουνιέται η βάρκα πάνω-κάτω, πέρα-δώθε, απ΄τη μιά ακτή στην απέναντί της κι άντε πάλι απ΄την αρχή, ντοκ, κλείσε τα μάτια με λευκή καρδιά, έτοιμος, χωρίς σύντροφο, γιά τις ερημιές που δε θα θωρείς ανθρώποι. Αυτός θα μπει κι αν δε του ανοίξεις. Εγώ είμαι πιά εδώ, φεγγίζω και δε θα σηκωθώ, να, γέρνω, ντοκ, να οι φωτοσημαντές κι οι λαμπαδόροι, το δρεπάνι σε λίγο θα βουίξει, θα λογχίσει το φως το λιγοστό της κάμαρης, νάτοι που γνέφουν απ΄το βυθό, τα γρι-γρι του Άδη, καθώς προς τα κάτω με έλκουν... ελκ...ελ...ε...--------

Έν΄ασημένιο κουτάκι μ΄ένα κοκκαλάκι... (Nouros)

2008-07-30T08:21:00.000-07:00

(ακολουθεί μιά προσπάθεια ιχνηλάτισης της ζωής του Νούρου)

Επειδή τα blogs μου δεν απευθύνονται μόνο σ΄αυτούς/ές που είναι μέσα στο ρεμπέτικο προλαβαίνω, ίσως, ένα πιθανό εσωτερικό σας ερώτημα. Γιατί, άραγε, η προσκόλληση και το ψάξιμο στις λεπτομέρειες της ζωής ενός τραγουδιστή/τριας; Γιατί δεν αρκούμαστε σ΄αυτό που μας έδωσε αλλά ψάχνουμε, ψαύουμε, ψαχουλεύουμε τη ζωή τους;

Οι απαντήσεις μπορούν νά΄ναι πολλές. Ουσιαστικά, η ζωή του κάθε ανθρώπου είναι ένα γεγονός τελείως αδιάφορο, αν το δούμε μέσα σε μιά ολότητα. Ταυτόχρονα, αν και πιστεύω πως η ζωή μας δεν έχει μεγαλύτερη σημασία από μιάς ζέβρας, μιάς πικροδάφνης, μιάς καλέντουλας, ενός σπίνου ή μιάς σαρδέλας, υπάρχει κάτι ιδιαίτερο με τις ζωές των ανθρώπων, ή έτσι μας βολεύει να πιστεύουμε. Ιδιαίτερα απ΄τη στιγμή που κάναμε ένα βήμα έξω απ΄τη φύση και την παρατηρήσαμε.

Σαν άτυχο είδος που είμαστε, πορευόμαστε μόνοι/ες κι έρημοι/ες μέσα στο βίο μας. Διασκεδάζουμε κάπως τη μοναξιά μας με το να ενωθούμε με άλλα άτομα, να εξαρτηθούμε απ΄αυτά, να τ΄αγαπήσουμε. Τελικά όμως, μόνοι/ες μας είμαστε...

Κάποιοι/ες είναι πιό έντονα σημαδεμένοι/ες. Κάτι στον προγραμματισμό των γονιδίων μας, κάποια χαστούκια που εισπράξαμε πρώιμα, ο τρόπος που τα επεξεργαστήκαμε, αφήνουν κάποια ανεξίτηλα ίχνη που μας καθορίζουν γιά πάντα.

Κάπως έτσι βλέπω το Νούρο, αυτόν τον καλόκαρδο, τον μερακλή και μοναχικό μάγκα. Κάθε άνθρωπος έχει ανάγκη επιβεβαίωσης, ανάγκη να τον/την θυμούνται, ιδιαίτερα όταν πρόσφερε. Ο Νούρος ανήκει στις στρατιές των ανθρώπων που ξεχάσαμε.

Και αν πάω και παραπέρα, σε ευαίσθητες περιοχές, μου είναι δύσκολο να βγάλω απ΄το κεφάλι μου ότι η αίσθηση της ομοφυλοφιλίας του Νούρου έχει κάτι να κάνει με το γεγονός ότι ξεχάστηκε και πετάχτηκε στους σκοτεινούς κάδους της λήθης. Στο αντροκρατικό τοπίο που δεσπόζει στο ρεμπέτικο, αυτά τα θέματα είναι ταμπού και αντιμετωπίζονται με νευρικότητα και καχυποψία.

Είχε μιά ζωή ανακατεμένη, πότ΄εδώ και πότ΄εκεί. Αν δεν είχε αναγκαστεί να φύγει απ΄την πατρίδα του, απ΄την πόλη του, θα είχε μιά λογική ζωή. Θα τραγούδαγε, θα τον αγαπούσαν και εκτιμούσαν, θα γερνούσε σ΄ένα γνώριμό του περιβάλλον και θα έγερνε προς το σκοτάδι ήρεμα. Τον ξερίζωσαν όμως, του τσάκισαν τη ζωή του. Είχε μιά εξαίρετη φωνή που τον έσωσε. Τραγούδησε, τον θαύμασαν, έβγαλε λίρες πολλές, μπερδεύτηκε σε έρωτες με αρσενικά τσογλάνια που τον ταλαιπώρησαν. Φαίνεται στα μάτια του όλη αυτή η πίκρα.

Έτσι, πέρασε μιά ζωή. Δε πειράζει όμως. Τώρα είναι ήρεμος, ήσυχος μέσα στον κήπο του και η φωνή του ταξιδεύει. Κάποιοι, γιατί δε πιστεύω ότι υπάρχουν κάποιες, που μπορούν να διακρίνουν, τον ακούνε κι αυτό κάνει και τη δική τους τη ψυχή να ταξιδεύει...

Θά΄θελα, όπως κάναν κάποιοι παλιοί άνθρωποι, νά΄χα ένα μικρό κοκκαλάκι του. Θα τό΄βαζα σ΄ένα μικρό ασημένιο κουτάκι και θά΄λεγα, "εκεί μέσα είναι ο Νούρος μου". Θα το γυάλιζα το κουτάκι να μην οξειδώνεται και κάπου-κάπου, θα περνούσα το δάχτυλό μου απαλά, χαϊδεύοντας την επιφάνεια. Για να του στέλνω φωτεινά σήματα ότι δε τον ξεχνώ και τον ευγνωμονώ γιά την έκσταση που μου χάρισε...

H Ρίτα γελάει (στον ψύλλο)... (Nouros)

2008-06-15T14:54:00.000-07:00

Η, ουσιαστικά, απαγόρευση (1937) της μουσικής των Μικρασιατών προσφύγων, δηλαδή του 1,6 εκ. Ελλήνων, ήταν και το τελειωτικό χαστούκι που τους έδωσε να καταλάβουν πως αν ήθελαν να έχουν κάποιο μέλλον, θά΄πρεπε ν΄ακολουθήσουν ένα μονόδρομο: την αφομοίωση και την καταναγκαστική αμνησία... Τα χαστούκια που είχαν εισπράξει ήταν ήδη πολλά. Ξερίζωμα απ¨τον τόπο τους, μηδαμινές έως μηδενικές αποζημιώσεις (η Εθνική τράπεζα της Ελλάδας κατακρατούσε το 25% των αποζημιώσεων!), η κοροϊδία των ομολογιών, το οικονομικό "κραχ", δικτατορίες κλπ. Με την επιβολή και του νόμου της λογοκρισίας, πετάχτηκαν στη σιωπή κανείς δε τους έψαξε. Ελάχιστοι μίλησαν, πολλοί πέθαναν στην Κατοχή από στερήσεις. Έτσι, ψάχνοντας σήμερα γιά στοιχεία, έχουμε κάποια ελάχιστα κείμενα, τις φωτογραφίες τους που "μάζεψε" ο Ηλίας Πετρόπουλος και τους δίσκους. Το παρακάτω μικρό κείμενο είναι μιά προσπάθεια να πιάσω φευγαλέα πουλιά στον αέρα. Να ανασύρω μικρές, ευαίσθητες λεπτομέρειες (;) από την ατμόσφαιρα των φονογραφήσεων, ακούγοντας προσεκτικά τα τραγούδια και συνδυάζοντας με όλα όσα έχουν βγει στην επιφάνεια. Κώστα Μασσέλο, είμαστε στα 1932. Έχεις πάει στην αίθουσα που γίνονται οι φονοληψίες της Columbia. Θα χτυπήσεις δίσκο ή πέρασες γιά να δεις φίλους. Συναντάς τη Ρίτα την Αμπατζή που κείνη τη μέρα θα χτυπήσει τον "Ψύλλο" του Σταύρου Παντελίδη. Μπαίνεις και κάθεσαι μέσα στην αίθουσα της εγγραφής. Η Ρίτα αρχίζει να τραγουδάει... http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/13%20O%20psullos.mp3 Τη συμπαθείς πολύ την Αμπατζή. Σε ξεσηκώνει η φωνή της, θαυμάζεις τ΄ατέλειωτο κουράγιο της. Βλέπεις το μικροκαμωμένο σώμα μέσα σ΄ένα λουλουδάτο τσίτι, το κεφάλι της να γέρνει αριστερά-δεξιά, τ΄αεικίνητα, έξυπνα μάτια της να περνάνε ανάλαφρα πάνω από τα πρόσωπα όλων που βρίσκονται στην αίθουσα. Έχει μιά σιγουριά αυτή η Ρίτα. Σα καλολαδωμένη μηχανή. Ξέρει ακριβώς τι ζητάει το κάθε τραγούδι και το βγάζει με μιά άνεση, με μιά άνεση... Είσαι στα κέφια σου εκείνη τη μέρα. Αποφασίζεις να της κάνεις έν΄αστείο. Σηκώνεις το χέρι σου, ενώνεις δυό δάχτυλα, σα να κρατάς ένα ψύλλο και κάνεις μιά αστεία και κομψή κίνηση με όλο σου το σώμα, σα νά΄σαι εσύ ο ψύλλος και πας να μπεις μες το φόρεμά της. Σε βλέπει, σου χαμογελάει κι εσύ έρχεσαι λίγο κοντύτερα, σειώντας και λυγιώντας. Η Αμπατζή σε βρίσκει πολύ αστείο, παν να την πιάσουν τα γέλια. Ο Παντελίδης δαγκώνεται. Συγκρατιέται η Ρίτα, αλλά λίγο απ΄το γέλιο της περνάει απαλά μες τη φωνή. Σταματάς. "Γειά σου, ρε Ρίτα!", της φωνάζεις. Εκείνη απομακρύνει το κεφάλι της απ΄το μικρόφωνο και σου απαντάει τρυφερά, όπως πάντα, "γειά σου, Νούρε μου!". Το τραγούδι τελειώνει. Πας κοντά της κι εκείνη χάνεται χαχανίζοντας μέσα στη μεγάλη σου αγκαλιά. "Πάμε να σε κεράσω ένα ουζάκι..." ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Γιά να μη νομιστεί πως τα βγάζω όλα απ΄το κεφάλι μου, ξανακούστε το τραγούδι, αφού πρώτα διαβάστε το παρακάτω. Όταν πάει να τελειώσει το τραγούδι και λέει "και θά΄ρχομαι να σ΄ενοχλώ την ώρα που κοιμάσαι", ο Νούρος κάτι έχει κάνει. Κάποιο αστείο, κάτι... Η Αμπατζή χαμογελάει. Αμέσως μετά, κάποιος λέει, "αχ, ψύλλε, να είχα τη χάρη σου...". Η Αμπατζή συνεχίζει... Όταν επαναλαμβάνει γιά δεύτερη φορά το "ψύλλος θα γίνω άπονη και δε θα μου γλυτώσεις" ξαναχαμογελάει. Πάει στο επόμενο στιχάκι, "γιά σε και τίγρης θα γινώ, γιά τα γλυκά σου μάτια". Όταν το επαναλαμβάνει, είναι έτοιμη να βάλει τα γέλια και χάνει μιά λέξη. Αντί να πει "θα γινώ" λέει, "θά΄γεναααχ", κι όταν λέει "γιά τα γλυκά σου μάτια", πάλι χαμογελάει γλυκά.

Μαρτυρία γιά το Νούρο - "στοιχείο" ; (Nouros)

2008-06-15T14:53:00.000-07:00

Όλες οι διαθέσιμες φωτογραφίες του Νούρου (αρχείο Ηλ. Πετρόπουλου) υπάρχουν στην πολύτιμη διεύθυνση http://www.rebetiko.gr/ . Oι παραπάνω αναδημοσιεύονται γιά να πάρει κανείς μιά ιδέα του Νούρου, περίπου, στη χρονολογία που αναφέρεται η μαρτυρία. Το σοβαρό και αποτραβηγμένο πρόσωπό του ήταν κάπως έτσι, ανάμεσα στην πρώτη, μεταπολεμική φωτογραφία στους δρόμους, τυλιγμένος στο παλτό του και στην άλλη, όπου βρίσκεται στο βάθος του πάλκου όρθιος, ανάμεσα σε ανθρώπους που παίζουν πιά μιάν άλλη μουσική... Στη λεπτομέρεια βλέπετε ένα νεανικό Στράτο Διονυσίου με την κιθάρα.

Οι μαρτυρίες είναι πολύ επισφαλείς πηγές, ιδιαίτερα όταν αναφέρονται στο παρελθόν και αφορούν ανθρώπους που δε ζουν πιά. Χίλιοι δυό παράγοντες υπεισέρχονται.Ποιός/ά δίνει τη μαρτυρία, σε ποιό/ά, σε τι ηλικία βρίσκεται ο/η πληροφοριοδότης/τρια, τι χαρακτήρα έχει, τι ανάγκες έχει, τι ρόλο θέλει να παίξει, ποιά εσωτερικά κενά θέλει να καλύψει. Γιά να μη πιάσουμε το θέμα της αντικειμενικότητας... Θυμόμουνα πως ένας φίλος της καρδιάς, στα 73 του, μου είχε αναφέρει κάποια στιγμή το Νούρο. Ο φίλος είναι μεγαλωμένος στην Παλιά Κοκκινιά. Είναι άνθρωπος που έχει ζήσει μες την πιάτσα και λάτρευε τον πατέρα του που, κι αυτός με τη σειρά του, λάτρευε το Νούρο και τον Κάβουρα. Έχω μιά παλιά φιλική σχέση μαζί του, ξέρω πως μ΄εμπιστεύεται και πως όταν μιλάμε βάζει στη μπάντα (μέχρι ενός σημείου) τις μάσκες που φοράει με άλλους. Ξέρει πως τον νοιάζομαι και πως θέλω ν΄ακουμπάω γωνιές του μέσα κόσμου του που δε τις ανοίγει σε άλλους. Είχαμε λοιπόν τον παρακάτω διάλογο: ΕΡ. Μου είχες πει κάποτε ότι είχες συναντήσει το Νούρο. Πόσων χρονών ήσουνα τότε; Ήξερες ποιός ήτανε; Είχες ήδη μιά εικόνα γι αυτόν; ΑΠ. Ναι. Είχα μιά εικόνα φτιαγμένη απ΄τον πατέρα μου που τον αγαπούσε πολύ. Τον έβλεπα στο καφενείο των φιλάθλων της ΑΕΝ (Αθλητική Ένωση Νικαίας) που το είχε ο Μάκης Παπαδόπουλος. Το καφενείο βρισκόταν στον Άγιο Νικόλαο. Εγώ έκανα διανομές ... εκεί και συνήθιζα να κάθομαι κιόλα. Εκεί τον είδα πολλές φορές. Ήμουνα τότε 17-18 χρονώ (1953). Ώριμος όμως και μπασμένος στο ρεμπέτικο. (ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο Νούρος το 1953 ήταν 61 χρονών) ΕΡ. Θυμάσαι αν τον έβλεπες να κάθεται με άλλους ή παράμερα; ΑΠ. Όσες φορές τον είδα καθόντανε παράμερα. Όχι μόνος του όμως. Είχε συνήθως μαζί του ένα δυό άτομα πολύ νεότερης ηλικίας απ΄αυτόν. Ήταν λιγνός, πολύ σοβαρός, πολύ αρρενωπός. Ξέραμε όμως... ΕΡ. Μπορείς να θυμηθείς αν υπήρχε κάποιο σούσουρο γύρω του; ΑΠ. Όχι, δεν υπήρχε. Θα τό΄χα καταλάβει, θά΄χα ακούσει. Δεν ήταν η περίπτωση να τον κοροϊδέψεις το Νούρο. Σκόρπιζε σεβασμό γύρω του. Δούλευε, τραγουδούσε στου Κεφάλα τότε, κοντά στη σημερινό Δημαρχείο της Νίκαιας, στο σημερινό Γεφυράκι και απέναντι ήταν το μαγαζί του Περιβόλα. ΕΡ. Αν σε ρωτούσα, απ΄το λίγο που είχες παρατηρήσει, όταν καθόταν με νεότερα άτομα που μου είπες, μπορείς να θυμηθείς αν σού΄δινε την εντύπωση ενός πλακατζή ανθρώπου ή ήσυχου; ΑΠ. Δύσκολο να σου απαντήσω. Θυμάμαι έναν άνθρωπο που κάθονταν ήσυχα και μιλούσε χαμηλόφωνα. Δεν ήταν μιά και δυό οι φορές που τον είδα, ήταν αρκετές. Θυμάμαι έναν άνθρωπο καλοντυμένο, με προσεγμένη εμφάνιση, σοβαρό. Κι αυτό που πρόσεξες εσύ στις φωτογραφίες του, το θυμάμαι κι εγώ τώρα. Ένα αποτραβηγμένο βλέμμα, σοβαρό και μελαγχολικό... Κι όπως σου είπα, τραγούδαγε ο Νούρος ακόμα τότε. Και λεφτά πρέπει νά΄βγαζε. Κρατούσε ακόμα η μπογιά του... Α, τον θυμάμαι μιά φορά να φεύγει και, πρόσεξα το περπάτημά του. Ε, κάτι υπήρχε...

Ο Παναγιώτης Τούντας και το "αγόρι" Νούρος... (Nouros)

2008-06-14T16:09:00.000-07:00

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/K.NOUROS%2C%20KATINAKI%20FILISE%20ME%20%2C%20TOUNDAS.mp3 Στο υπέροχο τραγούδι "Κατινάκι, φίλησέ με" (1931) του Π. Τούντα με το Νούρο, ο συνθέτης του πετάει το χαιρετισμό "όπα, γειά σου Νούρο μου, γειά σου, αγόρι μου, Νούρο!". Ο Τούντας πετούσε διάφορα στη διάρκεια φονοληψιών των τραγουδιών του, στις οποίες βέβαια ήταν παρών. Ο Τούντας "έλυνε κι έδενε". Ήταν ικανότατος, πανέξυπνος, παραδεκτός γιά το ταλέντο του αλλά, έχει ειπωθεί πως εκμεταλλευόταν τη θέση του, και δεν ήταν ο μόνος βέβαια... Ανακάλυψε πολλά ταλέντα και, σίγουρα, θα του χρωστούσαν ευγνωμοσύνη. Όταν όμως τα ταλέντα μπαίναν μέσα στα γρανάζια των εταιριών και έβλεπαν τα "όμορφα" που συνέβαιναν, άλλαζαν γνώμη. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο δυό φορές, μιά με τη Φραντζεσκοπούλου και μιά με την προστατευόμενή του τη Ρόζα, ακούμε ένα χαιρετισμό σ΄αυτόν. Εξαιρούνται δυό αναφορές στο όνομά του μέσα σε στίχους. (Δε μπαίνω σε λεπτομέρειες που έχουν γραφτεί από παλιούς και τον κατηγορούν. Μένω μόνο στη "σχετική" αλλά ενδεικτική ατμόσφαιρα που αποπνέεται στη διάρκεια των φονοληψιών). Όχι μόνο δε τον χαιρετάνε, αλλά δε του απαντάνε, όπως συνηθιζόταν, όταν εκείνος χαιρετάει. Σα να τον αγνοούν... Προσπαθούσε, πετώντας διάφορα, όπως στο τραγούδι "Στην Αθήνα" (1932) όπου φωνάζει, "όπα, μωρέ τί΄ναι τούτο; Έχασα το μπούσουλα! Θα τρελαθώ, μανούλα μου, τι ομορφιές είναι τούτες; Πώπω, ένα κοπάδι κοριτσόπουλα πό΄ρχεται...". Προσπαθούσε να φτιάξει ατμόσφαιρα επιπλέον, στα υπέροχα τραγούδια του. Κανείς όμως απ¨τους παριστάμενους δε τσιμπούσε... Στο τραγούδι λοιπόν "Κατινάκι, φίλησέ με", ο Τούντας χαιρετάει το Νούρο και είναι η μιά απ΄τις σδυό φορές που τόχει κάνει. Το ότι τον ονομάζει "αγόρι μου", δε δημιουργεί ιδιαίτερες αντιδράσεις σε πρώτη ματιά (ακοή). Ο χαιρετισμός "αγόρι μου" είναι τρυφερός, χαϊδευτικός, φιλικός και συνηθιζόταν (και εξακολουθεί να συνηθίζεται, συνήθως με την προσθήκη ενός "ρε" μπροστά), αν και όχι συχνά, ανάμεσα στους άνδρες. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση του Νούρου, υπεισέρχονται κι άλλες παράμετροι. Ο Τούντας δε θα χρησιμοποιούσε, ίσως, αυτή τη συγκεκριμένη χαϊδευτική λέξη γιά, - ποιόν να πούμε; - το Ζαχαρία Κασιμάτη, το Βαγγελάκη Σωφρονίου κλπ. Τη χρησιμοποιεί με το Νούρο γιατί η λέξη παίρνει ένα ιδιαίτερο χρώμα όταν λέγεται σε κάποιον που είχε αυτή τη φήμη και "παίζει" σε πολλά επίπεδα, ταυτόχρονα. "Παίζει" με την τάση νεανικής κομψότητας που έχουν, συνήθως, οι ομοφυλόφιλοι και ο Νούρος πρόσεχε την έμφάνισή του και ήταν κομψός. Ακόμα, δημιουργεί μιά "πατρική" διάθεση απέναντί του που όμως εμπεριέχει και κάποιο "υποβιβασμό", αν κατεβούμε πολύ βαθιά.Όλ΄αυτά όμως ακούγονται σα "κουλτουριάρικες" και "ακαδημαϊκές" ενδοσκοπήσεις γι αυτό, ας ξανανεβούμε στην επιφάνεια, στο ότι απλώς τον χαιρέτισε με φιλικό τόνο, αναγνωρίζοντας την αξία της φωνής του. Πάντως, ο Νούρος δεν απάντησε. Ο Νούρος ήταν μερακλής, σεβνταλής και σοβαρός. Χαιρετούσε και απαντούσε μόνο στον Ογδοντάκη, στις γυναίκες, όταν τραγουδούσε μαζί τους (υπάρχει ένας χαιρετισμός στη Ρίτα, στο τρ. "Ο ψύλλος", όπου ο Νούρος ήταν απλώς παρών) και σε κάποιους μουσικούς.

Ασκήσεις σε κλειστά δωμάτια...

2008-06-11T07:44:00.000-07:00

Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Οδός Πανός τχ.140. απρίλιος-ιούνιος 2008.

Όπως η Ρίτα Αμπατζή (βλ. http://www.elkibra-ritaabadzi.blogspot.com/) έτσι και ο Κώστας Μασσέλος (Νούρος) είναι ένα κλειδωμένο δωμάτιο, ένα ερμητικά σφαλιγμένο όστρακο. Με βάση όσα βιογραφικά έχουν συλλεχθεί, τις φωτογραφίες του και τα σήματα που εκπέμπει η φωνή του στους δίσκους, θα προσπαθήσω να κάνω κάποιες εικασίες. Όχι με διάθεση ντετέκτιβ που κρατάει κλεφτοφάναρο και θέλει ν΄ανασύρει γαργαλιστικές λεπτομέρειες, αλλά με απέραντο σεβασμό απέναντι στον απόλυτο τραγουδιστή με το φλεγόμενο (nuro στα συριακά σημαίνει φωτιά και nur στα πέρσικα σημαίνει φως) χαϊδευτικό Νούρος. Ας σημειώσω/υπενθυμίσω ότι οι εκδόσεις Φαληρέα έχουν από καιρό κυκλοφορήσει το CD ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΟΥΡΟΣ: ΤΟ ΦΩΝΗΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ (βλ. http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,dt=10.05.2006,id=37196844) Κάτι που μπορώ να σας εγγυηθώ είναι ότι, αν ακούσετε αυτό το CD, με ανοιχτά και τα τέσσερα φύλλα της καρδιάς, θα τον αγαπήσετε το Νούρο, άσχετα με το ποιά άποψη έχετε γιά τους μανέδες. Ο Κώστας Μασσέλος είναι κάτι ολότελα διαφορετικό! Μιά απ΄τις παραμέτρους που εμφανίζονται στην οθόνη του μυαλού μας όταν ακούμε το Νούρο είναι και το ότι ήταν και ομοφυλόφιλος (gay, λένε σήμερα). Όσοι έχουν γράψει γι αυτόν, που μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού, είναι ελαφρά διστακτικοί γιά την ομοφυλοφιλία του. Εγώ δεν είμαι ειδικός γιά να αποφανθώ, ούτε κι έχει καμιά σημασία το γεγονός, αντικειμενικά. Γιά μένα όμως έχει, γιά μιά σειρά από θετικούς λόγους που θα προσπαθήσω να ξεδιπλώσω παρακάτω. Όπως έχω ξαναγράψει, οι σημερινοί λάτρεις αυτών των τραγουδιών που τα λέμε, συμβατικά, ρεμπέτικα, έχουν νιώσει κοροϊδεμένοι, είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί, και καλά κάνουν. Θέλουν στοιχεία γιά να πιστέψουν κάτι. Τώρα, το τι σημαίνει "στοιχεία" είναι μιά άλλη κουβέντα που δε θα μας απασχολήσει εδώ. Πάντως, σα "στοιχεία" θα μπορούσαν να θεωρηθούν τα εξής:

δυό αναφορές (με σεβασμό) της Αγγέλας Παπάζογλου. Η πρώτη, απ΄τις αναμνήσεις της στο βιβλίο "Τα χαϊρια μας εδώ" ( βλ. http://elkibra-nouros.blogspot.com/2008/03/blog-post.html )

Η δεύτερη, από διήγησή της στον Τάσο Σχορέλη, Ρεμπέτικη Ανθολογία, τόμος Γ, σελ. 55:

... Ο Κώστας Μαρσέλος ή Νούρος ήταν φημισμένος τραγουδιστής, πριν έρθει εδώ, από τη Σμύρνη. Ήταν παλικάρι και καλό παιδί παρά το ελάττωμά του.

2. Τα δύο "σχετικά" υπονοούμενα που πέρασαν μέσα στη δισκογραφία. Το "διφορούμενο" "να πεθάνεις, πούστη!" που του αμόλησε ο Στελλάκης Περπινιάδης - που ήταν παρών στην φονογράφηση - στο τέλειωμα του "Ταμπαχανιώτικου μανέ" (1931) και, στο παραδοσιακό "Αλή Πασάς"(1927) που κάποιος του πέταξε το "Γειά σου Νούρο, γειά σου... με το βιολιτζή σου τ΄Ογδοντάκι... να τον περιμένεις παρακάτω..."

Άλλα "στοιχεία" (στο επίπεδο των εικασιών)

* Η ιδιαίτερη χροιά της φωνής του σε ορισμένα τραγούδια, όπως στο "Ίσα, ρε σοφεράκι" (1931) του Π. Τούντα

* Kάποιες φωτογραφίες που θα μπορούσαν να μη λένε και τίποτα. Αλλιώς, κάθε φορά που δυό άντρες εικονίζονται μαζί και δίπλα-δίπλα σε μιά φωτογραφία θα τους θεωρούσαμε ζεύγος. Ωστόσο, σε συνδυασμό με τα παραπάνω, οι φωτογραφίες αποκτούν μιά δικιά τους φωνή.

Γιατί όμως να έχει κάποια σημασία ν΄ασχοληθούμε με την ομοφυλοφιλία του Νούρου, όταν εγώ ο ίδιος είπα πρωτύτερα ότι "δεν έχει καμιά σημασία το γεγονός, αντικειμενικά"; Γιατί οι ομοφυλόφιλοι, κατά την άποψή μου, γίνονται άτομα εξαιρετικά ακονισμένης ευαισθησίας, διαφορετική από των "άλλων". Βρίσκονται, ταυτόχρονα, "εντός" και "εκτός των τειχών". Δεν είναι "δεκτοί", ότι κι αν λέμε. Το να νιώθεις "εκτός των τειχών" ενώ ζεις και βαδίζεις "εντός", είναι μιά πολύ ιδιαίτερη κατάσταση που εμείς οι "άλλοι", οι "φυσιολογικοί", δε την πιάνουμε, ούτε βρίσκουμε το λόγο να την πιάσουμε, όπως δε βρίσκουμε το λόγο να μετράμε τις αναπνοές μας. Όσο κι αν ακουστεί τραβηγμένο, μπορεί κανείς, κάτι ψιλά, να καταλάβει αν έχει ζήσει σα μετανάστης/τρια, σα πρόσφυγας, σα μαύρος ανάμεσα σε λευκούς(...) και ακόμα, σα γυναίκα... Γιά το τελευταίο, που ακούγεται ίσως σαν εξοργιστικό, έχω γράψει άμεσα και έμμεσα στα υπόλοιπα posts μου. Α, θα μπορούσα να συμπληρώσω και τη δοκιμαστική "εμπροσθοφυλακή" των Κινέζων, εκτός Κίνας. Να δούμε πως θα αισθανόμαστε εμείς τα ερχόμενα χρόνια όταν οι Κινέζοι θα κατακλύσουν τον κόσμο. Παρεπιπτόντως, αναφέρω ότι υπάρχουν 50.000.000 Κινέζοι/ες πιανίστες/τριες - κορυφές, που περιμένουν την κατάλληλη στιγμή γιά να ξεχυθούν στον υπόλοιπο κόσμο...

Οι ομοφυλόφιλοι λοιπόν, σα "διαφορετικοί", αναπτύσσουν όχι μόνο την ευαισθησία τους, αλλά και πολυεπίπεδες δεξιότητες του μυαλού. Παραδείγματα υπάρχουν ατέλειωτα. Και, ναι μεν στις μέρες μας πατούν όλο και πιό γερά στα πόδια τους και κερδίζουν το χάμένο έδαφος που τους αφαιρέσαμε αλλά, το τι ακριβώς συμβαίνει μέσα τους, μόνο εκείνοι το ξέρουν. Και εγώ δεν είμαι ο μάντης Τειρεσίας που έζησε 7 χρόνια μέσα στο σώμα γυναίκας γιά να γνωρίζω. Θέλω να προσπαθήσω όμως με την περίπτωση του Μεγάλου Νούρου.

(συνεχίζεται στο επόμενο post)

Nouros, the kind-hearted

2008-04-16T09:43:00.000-07:00

Nouros was not simply talented in singing manè. He was not only a connoisseur of the Byzantine music and cantor, even experienced from singing in Smyrna`s music stores. His voice was totally different compared to all others who sung manè. He was ingenious while singing, going beyond the usual limits. He was not only shaking his jaw, but he also did another movement having his lower lip pursed. He produced thus a sound, something like an "ouiii...". His voice could go very high and he used to prolong the improvisations in music phrases, far beyond the traditional limits. Nouros had the most kind, the most tender,the most sentimental voice, compared even to another big and sensible amanè singer, Dimitris Atraidis (both from Asia Minor). Nouros voice carried a demonic but calm duende which burned him but the dark sounds coming out through his mouth were soft and fragrant. No matter if he`s forgotten and people of today cannot understand and appreciate this music, HE IS IMMORTAL! He`s sitting together with Ogdontakis in the night Smyrnaic garden which I`ve arranged (see "I`ve found a garden"- 26/03/08) and don`t mind about anything, anymore...

Who`s the one...

2008-04-16T03:33:00.000-07:00

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Manes%20matzore.mp3 Who`s the one who can see Nouros flying in his waving overcoat, pulling sea-drops from Bosporus, the footstool, his shoes and micrographies of Roza and Rita on his weak omoplate?

Δημοσίευμα γιά το Νούρο

2008-03-26T07:47:00.000-07:00

Στο λογοτεχνικό περιοδικό "οδός Πανός", (τχ. 140, απρίλιος-ιούνιος 2008, 10.00 euro), σελ.225-236, υπάρχει δημοσιευμένο το κείμενο "Το σκοτάδι στη φωνή" του Κώστα Λαδόπουλου, μιά ανέκδοτη ως τώρα φωτογραφία του Κ. Νούρου, ένα σύντομο βιογραφικό και δισκογραφία από τον Πάνο Σαββόπουλο

Λίγα ψιλά περί "ομοφυλοφιλίας" μέσα στη "μαγκιά"...

2008-03-13T03:01:00.000-07:00

Οι λεπτομέρειες... Στόχος με αυτό το μικρό γραφτό είναι η επισήμανση κάποιων ειδοποιών διαφορών ανάμεσα στην ομοφυλοφιλία όπως την εννοούμε σήμερα και κάποιες σχέσεις μεταξύ αντρών στην εποχή του ρεμπέτικου. ΕΙΧΑΝ, ΑΡΑΓΕ, ΟΙ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΜΙΑ "ΑΛΛΗ" ΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΘΕΜΑ; Oι Μικρασιάτες ήταν Έλληνες, με ότι αυτό συνεπάγεται. Δεν ήταν από άλλο πλανήτη, ήταν από "απέναντι", με την ίδια έννοια που τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου βρίσκονται απέναντι από το βασικό κορμό της Παλιάς Ελλάδας. Ανάπνεαν μονάχα τον αέρα της Ανατολής και η Ανατολή είχε και έχει κάποιες διαφοροποιημένες αντιλήψεις πάνω σε διάφορα θέματα. Ένας άντρας που περπατάει στο δρόμο κρατώντας απ' το χέρι έναν άλλο άντρα, δε προκαλεί τις ίδιες φοβικές αντιδράσεις που υπάρχουν στη δική μας κοινωνία. Ας μείνουμε εδώ γιατί είναι μεγάλη και πολυδιάστατη κουβέντα. Ας το επεξεργαστεί ο/η καθένας/μιά όπως τον/τη βολεύει. Στο τραγούδι "O ψύλλος" (1932) Σ. Παντελίδη/με Ρίτα Αμπατζή (Columbia DG 277), έτυχε να είναι παρών ο Νούρος στη διάρκεια της ηχοληψίας, περιμένοντας προφανώς τη σειρά του να γράψει. Στο τέλος του τραγουδιού χαιρετάει την Αμπατζή. "Γειά σου, ρε Ρίτα!" της φωνάζει κι εκείνη, πάντα έτοιμη κι ευγενική, "γειά σου, Νούρε μου!" του ανταποδίδει. Η φωνή του Νούρου είναι η φωνή ενός άντρα μάγκα - όχι με τη χυδαία έννοια που πλασσάρεται σήμερα, όπου και η γεύση από τα πατατάκια που μασουλάμε χαρακτηρίζεται σα "μαγκιά", από τους νερόβραστους που γράφουν κείμενα γιά τηλεοπτικές διαφημίσεις. Εννοώ μάγκας, με την έννοια που μιά γυναίκα, στο blog http://romantikh.pblogs.gr/2006/08/18445.html Oι ψιλοσυζητήσεις στα διάφορα forum όπου πετιούνται διάφορα του στιλ "Ο Νούρος ήταν gay" και άλλες παπαρδέλες, είναι πρόβλημα των σημερινών που νομίζουν ότι οι άνθρωποι ήταν πάντα οι ίδιοι. Οι σχέσεις μεταξύ ώριμων και νέων ανδρών στην ελληνική αρχαιότητα, ο τρόπος της Ανατολής και το καρναβάλι της ομοφυλοφιλίας μέσα σε διάφορους κύκλους του σήμερα, είναι τελείως διαφορετικά πράγματα μεταξύ τους. Τα υπόλοιπα είναι γιά να γαργαλιόμαστε... Όλ' αυτά δεν είναι προσπάθεια να μη "λεκιαστεί" μιά παλιά μορφή του τραγουδιού, δεν είναι μυθοποίηση, ούτε φανατισμός. Είναι ένα πάντα επίκαιρο ερώτημα σεβασμού απέναντι σε ανθρώπους που είδαν και πέρασαν πολλά. Είναι ένας παραπλήσιος, τηρουμένων των αναλογιών, σεβασμός μ΄αυτό που μπορεί να νιώσει κανείς απέναντι σ' ένα ηθοποιό σα τον Jack Nicholson, τύπο αμερικανού "μάγκα" που έχει περάσει με νύχια και με δόντια μέσ' απ' τη ζωή για να φτάσει εκεί που έφτασε. Εμείς έχουμε το... http://www.espressonews.gr/files/ArticlePhotos/20070907/thumbs/sakis2_494x320.jpg (συνεχίζεται)

2008-03-11T03:46:00.000-07:00

Το σκοτάδι στη φωνή...(1)

(Το μεγαλύτερο μέρος του παρακάτω κειμένου, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Οδός Πανός" (Mάρτιος 08)

Ο υγρός ήχος "Νούρος" τριγύριζε στο μυαλό μου τον τελευταίο καιρό. Προσπαθούσα να βρω, από ποιά γλώσσα προέρχεται. Στα τούρκικα λεξικά δε την έβρισκα, ούτε στα ισπανικά. Ρώτησα μιά Αργεντίνα, τίποτα. Έλεγα, μήπως είχε κάποια σχέση με το γαλλικό noir(μαύρο). Δε μπορούσα να βρω άκρη. Τελείως τυχαία, βρέθηκε μπροστά μου μιά Σύρια που ερχόταν απ' την Τουρκία. Διάνα! Νuro στα συριακά σημαίνει φωτιά. (Αργότερα βρήκα ότι στην ποντιακή διάλεκτο σημαίνει ουρά, μίσχος).

Σαν από ένστικτο, περίμενα κάτι τέτοιο, γιατί απ' τη "μαύρη", τη βελούδινη φωνή αυτού του ανθρώπου βγαίνει μιά καφτερή πνοή που δε σε τσουρουφλίζει, αλλά σε χαϊδεύει με φλόγες που δε σε κάβουν. Είχε μιά φωνή "εσωτερική" ο Νούρος, όχι "εξωτερική" σαν, ας πούμε, ο Βαγγελάκης Σωφρονίου. Σε εκστασιάζει, χωρίς να σε τραβάει στον ουρανό, όπως ο Νταλκάς ή ο Στράτος ο Παγιουμτζής. Δε σου κομματιάζει την καρδιά, όπως ο Μήτσος ο Ατραϊδης, σε τραβάει όμως σε χώρους μισοσκότεινους, μελαγχολικούς, μυστηριακούς, μοναστικούς. Σε μαλακώνει, σε ρίχνει σε πουπουλένιες μαξιλάρες, σηκώνει γύρω σου καπνούς ευωδιαστούς, σε φωσφορικά χρώματα. Η φωνή του Νούρου είχε duende*

. Το duende του όμως δεν ήταν γοτθικός δαίμονας, ήταν ένα μικρασιάτικο duende που είχε χρώμα μαβί, σα το εσωτερικό του κέλυφους μιάς ιδιαίτερης κατηγορίας κοχυλιών. Ώρες-ώρες όμως άλλαζε κι έπαιρνε μιά ανθρακιά, στιλπνή και μεταλλική επιφάνεια, σαν αυτή των στρειδιών, με φολίδες που σύριζαν, λες κι η καθεμιά απ' αυτές είχε τη δική της ζωή. Ήταν ηφαιστειακό το duende του αλλά με εσωτερική δράση. Παθιασμένο, αλλά τυλιγμένο μ΄ένα πέπλο ήρεμης, γρανιτένιας, παλιάς ελληνικής αξιοπρέπειας... (συνεχίζεται)

Το σκοτάδι στη φωνή... (2)

2008-03-10T03:35:00.000-07:00

Ήταν αγκιστρωμένο πάνω του αυτό το μακρουλό σα χέλι dunende, απ' τη μέσα μεριά του παλτού του, και τον έσπρωχνε σε αντρικές αγκαλιές. Τον τύλιγε μ' εκείνη την ακαθόριστη κι ανικανοποίητη μελαγχολία, αυτή που δε φανερώνει ποτέ αν, πραγματικά, σ' αγάπησαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που περπάτησαν στο πλάι σου, που φωτογραφήθηκαν, που κοιμήθηκαν μαζί σου, ή αν το κάναν γιά άλλους, σκοτεινούς λόγους. Αυτή η μελαγχολία που σε περνάει μέσα απ' το τοπίο της ζωής και σε φτάνει ως τα γεράματα, κρατώντας σε μισοβυθισμένο σε θάλασσες ερωτηματικών και αβέβαιων αναμνήσεων. Τον πέρασε αυτή η μελαγχολία μέσα απ' τα φώτα των νυχτών που πάνω τους είχαν γαντζωθεί ψυχές που μεράκλωναν από τους μαύρους, τους κυματιστούς ήχους που βγαίναν απ' το στόμα του. Γιατί ανέβαινε και κατέβαινε η φωνή του, σα να τη φυσούσε άνεμος που ερχόταν απ' τα σωθικά, με δίπλες και τρεμουλιάσματα απ' τ' ανοιγοκλεισίματα της κάτω σιαγόνας... ΥΓ. Χωρίς να θέλω ν΄αρχίσω να φαντάζομαι γιά τον άνθρωπο που στέκεται πλάι στο Νούρο πέστε μου, θα εμπιστευόσαστε ποτέ μιά τέτοια φυσιογνωμία;

Το σκοτάδι στη φωνή... (3)

2008-03-09T03:27:00.000-07:00

O Νούρος ήταν αυτό που ήταν και όλοι κάτι καλό είχαν να πουν γι αυτόν. Ήταν καλόκαρδος. Και στις φωτογραφίες του τις λιγοστές, σοβαρός, μυστηριακός και αποτραβηγμένος φαντάζει. Ίσως αυτοί/ές που τον γνώρισαν να μη συμφωνούν. Κάτι όμως υπάρχει στο βλέμμα του που μου τα λέει αυτά...

Το σκοτάδι στη φωνή... (4)

2008-03-08T04:51:00.000-08:00

O "δράστης" Στελλάκης Περπινιάδης

Στο τέλειωμα του "Ταμπαχανιώτικου Μανέ"(1931) στριφογυρίζει τη φωνή του, σκοτεινιάζοντας με σωρείτες ζήλειας την καρδιά του μαγικού, αλλά εγωιστή, Στελλάκη Περπινιάδη που ήταν παρών στην ηχοληψία. Άνοιξε το στόμα του αυτός ο μεγάλος τραγουδιστής κι αμόλησε ένα ξερό, παγωμένο και κενό από συναισθήματα, "να πεθάνεις, πούστη!"

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Tampahaniwtiko%201931.mp3

Το duende και το καθοδηγούμενό του δεν ενώνονται σε μιά, αλλά παραμένουν, σε συμβιωτική σχέση, δυό οντότητες. Το duende διαλέγει σε ποιόν/ά θα πάει και πόσο θα παραμείνει εκεί, φωτίζοντας και βασανίζοντας. Το καθοδηγούμενο είναι ο άνθρωπος, παναπεί φτερό στον άνεμο που παρασύρεται, μπερδεύεται, πελαγοδρομεί. Το duende έχει μιά παγωμένη υπόσταση. Μέσα του είναι ζυγισμένες, παγιωμένες και ισορροπημένες οι έννοιες του καλού και του κακού, του δίκαιου και του άδικου. Το duende δε χαϊδεύει ποτέ, μόνο θυμώνει.

Ο Νούρος μπορεί να το πήρε ελαφριά το σχόλιο του Στελλάκη (το βάθος της καρδούλας του μόνο τό'ξερε) αλλά το dunede δε χαρίζει κάστανα. Μελάνιασε, σήκωσε μανιασμένο τις φολίδες του αλλά, με μιάς, η οργή του εξαερώθηκε. Πήρε πάλι το μαβί του κοχυλιού, έκανε το Νούρο να χαμογελάσει και ν' απαντήσει μ' ένα ανέμελλο "γειά σου Πιπί μου...ου (ή πιπί μου...ου).

O Στελλάκης δεν είχε duende, κατά τη γνώμη μου. Ήταν μερακλής, έξυπνος, είχε σπουδαία φωνή και ήξερε πως να παιχνιδίζει μαζί της, είχε άψογη τεχνική και κουβαλούσε μιά μακριά παράδοση στο θώρακά του. Duende είχε, πάλι κατά τη γνώμη μου, ο Μήτσος ο Ατραϊδης, οι δυό έξοχοι και παραγνωρισμένοι Παντελίδης και Χρυσαφάκης, ο Απόστολος Χατζηχρήστος, ο Βαγγέλης Παπάζογλου, ο Μάρκος, ο Τσιτσάνης.

Το ζύγισμα του Στελλάκη είναι, μάλλον, μοναδικό στα ρεμπέτικα. Το ρήμα πεθαίνω έχει, τουλάχιστο, δυό έννοιες. Σημαίνει και αναστατώνω ερωτικά ( "με πέθανες, με τρέλανες με τα καμώματά σου"). Όταν λέμε όμως "να πεθάνεις", σήμερα τουλάχιστο, σημαίνει αυτό που όλοι μας καταλαβαίνουμε. Έχει όμως χρησιμοποιηθεί ξανά σε στίχους ( "να πεθάνεις με τα νάζια που μου κάνεις, δε πεθαίνω, δε πεθαίνω και στο μάτι σου γυαλί καρφί θα μπαίνω"), αλλά σαν ερωτικό παιχνίδισμα. Σα τσάκισμα το ξανασυναντάμε στο τρ. του Π. Τούντα "Μόρτισσα κακιά", πάλι με το Νούρο, όπου ακούγεται το "να πεθάνεις, μόρτικο, που μ' έκανες... (η λέξη δεν ακούγεται καθαρά). Κι εδώ όμως έχει ερωτικό περιεχόμενο και ο τρόπος που εκφέρεται είναι ο γνωστός, μαλακός και τρυφερός των τσακισμάτων. Η φωνή του Στελλάκη αντίθετα είναι ξερή και παγωμένη. Το μόνο "ελαφρυντικό", ότι ο Στελλάκης έβγαινε ψυχρός τις ελάχιστες φορές που έκανε πρόζα σε δίσκους. Ένα τέτοιο παράδειγμα έχουμε στο τρ. του Βαγγέλη Παπάζογλου "Η φωνή του αργιλέ", ή "Πέντε χρόνια δικασμένος". Εκεί, αντίθετα με τον βαρυμαγκίτικο, ανθρώπινο, εφευρετικό και με σουρεαλιστική διάθεση ( "Τί ήθελες να κρατώ, κανένα υπερωκεάνειο;") τόνο του Παπάζογλου-που έχει γράψει το διάλογο και τους στίχους, ο Περπινιάδης ακούγεται ψυχρός και ανέκφραστος. Κάτι ακόμα που μπορούμε να θυμηθούμε είναι ότι ο Στελλάκης έχει γράψει τους στίχους και συνθέσει(;) το τρ. "Ο ρεμπέτης" (1934), όπου υπάρχει το "ο ρεμπέτης είναι μάγκας και παιδί μερακλαντάν και απέχει παρασάγγας απ' τ' αγόρια ντιγκι-νταν". Δίνεται ένα σήμα στάσης, αν και μάλλον στρέφεται συλλήβδην προς όλους εκείνους τους φασουλόμαγκες που είχαν αρχίσει να ντύνονται πιό "ευρωπαϊκά"...

To να "πεθάνεις, πούστη!", περιέχει ένα ζευγάρι λέξεων που βραχυκυκλώνονται μεταξύ τους. Πρέπει όμως να το δούμε με δύο διαφορετικές ματιές, τη "ματιά του τότε" και τη "ματιά του σήμερα". Μέσα απ' την οπτική γωνία της πρώτης, παίρνουμε υπόψη ότι η έννοια του θανάτου, στη δεκαετία του ΄30, ήταν διαφορετική από τη σημερινή, γιά λόγους που καταλαβαίνουμε. Η γενικότερη αντρική πλάκα και οι κώδικες της ρεμπέτικης πιάτσας παίζαν μ΄αυτές τις λέξεις και δε τις παίρναν στα σοβαρά. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η φράση "να σε θάψω" που υπήρχε παλιότερα και εξακολουθεί να αναπνέει ως τις μέρες μας. Λέγεται με κάποια χιουμοριστική διάθεση, όταν θέλουμε να πείσουμε ότι, πράγματι, εννοούμε κάτι, ότι λέμε την αλήθεια. Μέσα απ' την οπτική γωνία του σήμερα, όσο κι αν πολλές παλιότερες φράσεις εξακολουθούν να επιζούν, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Ένας μέσος "δυτικός άνθρωπος" που προσέχει τον εαυτό του, τροφοδοτώντας τον με προσεγμένο φαγητό, βιταμίνες κτρ., διαφέρει ολοκληρωτικά από έναν αντίστοιχο που ζει σε καθεστώτα πολέμων, φτώχειας, καθημερινών κοντινών θανάτων. Ο πρώτος, αδυνατεί να καταλάβει. Έχει ξεχάσει και, στην καλύτερη περίπτωση, λυπάται. Ο ενσωματωμένος μηχανισμός της ζωής κάνει το παν δυνατό για να διατηρηθεί, να επιβιώσει. Οι επίκτητες εγκεφαλικές διεργασίες όμως, μπορούν να επηρρεάσουν και να μειώσουν τις αντιστάσεις στο θάνατο. Ο νέος μουσουλμάνος που ζώνεται με εκρηκτικές ύλες, οι Ιρακινοί (του 2007) που δε ξέρουν αν θα γυρίσουν τα παιδιά τους ζωντανά απ' το σχολείο, αλλά κι εμείς ακόμα στην Ελλάδα που αγνοούμε αν θα επιστρέψουμε ακέραιοι από μιά εκδρομή με αυτοκίνητο, έχουμε κοντινότερη σχέση με το θάνατο. Τον νιώθουμε να φτερουγίζει πάνω απ' το κεφάλι μας, αλλά δεν αγχωνόμαστε απ' αυτό.

Όταν ο Στελλάκης Περπινιάδης αμολάει το "να πεθάνεις, πούστη!", με τη ματιά του σήμερα ακούγεται αιχμηρό, ιδιαίτερα στους αμύητους. Μπορεί να το ερμηνεύσει κανείς σα κακία ή ζήλεια γιά τη φωνή του Νούρου. Αυτοί οι δυό ήταν "φίλοι" και ο Στελλάκης εκτιμούσε το Νούρο και τον θαύμαζε. Τη στιγμή όμως εκείνη ρίχνει ένα βέλος στην αχίλλειο πτέρνα. Αγνοώ αν η λέξη "πούστης" χρησιμοποιούνταν τη δεκαετία του '30 όπως και σήμερα, γιά να χαρακτηρίσει δηλαδή και τον άνθρωπο τον ικανό. Αν ναι, μέσα στα παλίσια της εποχής, μπορεί να εξισωθεί με τα αντίστοιχα "να ζήσεις", "να χαρώ το στόμα σου" κλπ. Να βιωθεί δηλαδή σα ν εκδήλωση θαυμασμού. Πιό εύκολα αναφνώσιμο θα ήταν αν είχε πει, "μας πεθαίνεις, πούστη!", παίρνοντας υπόψη ότι το ουσ. πούστης , ακόμα και σήμερα, κινείται με άνεση ανάμεσα σε δυό διαμετρικά αντίθετα άκρα. Από βρισιά ως θαυμασμό γιά καπατσωσύνη και εξυπνάδα(...). Ωστόσο, επιμένω και είμαι απόλυτος στο ότι η ανθρώπινη φύση, άσχετα από εποχές και κουλτούρες, χαρακτηρίζεται από κάποιες σταθερές. Η έννοια της λέξης πούστης είναι φοβική, κουβαλάει ένα στίγμα και ο στιγματισμός δεν αρέσει σε κανέναν, άσχετα του τι δείχνει και πως αντιδρά. Έτσι, αν το τσάκισμα μπορεί να κουβαλάει ΚΑΙ θετικά νοήματα, δημιουργεί αρνητικές εντάσεις που όμως, διόλου δεν είναι σίγουρο ότι ο Στελλάκης εννοούσε, στο σύνολό τους.

Είχε συμβεί κάτι παρόμοιο, τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Στο παραδοσιακό "Αλή Πασάς" (1927), ο Νούρος το τραγούδησε με την ίδια άνεση που πάντα τον διέκρινε. Όταν πήγαινε να τελειώσει το τραγούδι, κάποιος του φώναξε: "γειά σου Νούρο, γειά σου... με το βιολιτζή σου τ' Ογδοντάκι... να τον περιμένεις παρακάτω!". Ο Ογδοντάκης, παλιός του φίλος, έπαιζε το βιολί, ως συνήθως. Να ήταν εκείνος που το είπε; Θα μου φαινόταν παράξενο. Όλοι οι χαιρετισμοί του Γ. Δραγάτση(Ογδοντάκη) απέναντι στο Νούρο, σε άλλα τραγούδια, είναι πάντα ζεστοί και φιλικοί. Ο Νούρος πάντως, 35 χρονώ τότε, αργοπορεί λίγο, σα να του ήρθε ο αστεϊσμός απότομα στο κεφάλι, σα να ψάχνει το τι θ' απαντήσει και μετά λέει, ανόρεχτα: "γειά σου, με το δ...οξάρι σου...", απευθυνόμενος στον Ογδοντάκη, σα νά'ταν εκείνος που αστειεύτηκε.

http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Ali%20Pasa%201927.mp3

Τελειώνοντας με το "τότε", και γιά να είμαι δίκαιος απέναντι στο Στελλάκη Περπινιάδη, θα πρέπει να προσθέσω ότι η προστακτική του ρ. πεθαίνω συναντιέται μιά ακόμα φορά στο τρ. του Δ. Σέμση (Σαλονικιού) "Σμυρνιά καμωματού" "(1928), όπου ο χυμώδης και "έξω καρδιά" Α. Διαμαντίδης (Νταλγκάς) αμολάει ένα "να πεθάντε, Σμυρνιές!". Πρόκειται βέβαια γιά ένα σαφέστατο κοπλιμέντο στον ερωτισμό και τα καμώματα των Σμυρνιών γυναικών. Ωστόσο, τίποτα δε με πείθει ότι στο δίκοπο κοπλιμέντο του Στελλάκη απέναντι στο Νούρο, δεν υπήρχαν σωρείτες ζήλειες...

Οι περισσότεροι θα θεωρήσουν όλ' αυτά σα περισσές και υπερβολικές ευαισθησίες, ακόμα και σχολαστικισμό. Υπάρχει η άποψη - και για νά'μαστε δίκαιοι, πολλές φορές η πραγματικότητα την πιστοποιεί- πως οι ομοφυλόφιλοι "αρέσκονται" σ΄αυτά τα χοντρά λεκτικά παιχνίδια/πειράγματα. Η φοβική πιάτσα τους βλέπει σα διασκεδαστικά πρόσωπα και τους πειράζει "γιά να περάσ' η ώρα" (που σημαίνει, να περάσει ο καιρός, να φτάσουμε γρηγορότερα στον τάφο...). Αυτοί πάντως που διασκεδάζουν μ' αυτή την πλάκα, ανήκουν στην ίδια συνομοταξία μ' αυτούς που τη μπαίναν στον Αναστάσιο Κωνσταντινίδη ή Κωνσταντινουδάκη ή Τσαμ Τσομ Τσίμπλερ, παλιό μπεχλιβάνη των δρόμων. Είχα την τύχη να προλάβω να δω αυτό τον άνθρωπο, εν δράσει, στο Μοναστηράκι στη δεκαετία του '50, όπου με πήγαινε ο πατέρας μου. Ο Τσαμ Τσομ Τσίμπλερ έκανε παραπλήσια "κατορθώματα" μ΄αυτά του Τζίμη του Τίγρη και του Σαμψών Κισκιλίδη, κατοπινότερων μπεχλιβάνηδων. Σφιγγόταν, τανιόταν, μούγκριζε και κάθε τόσο "φραπ", του'ρχ'οταν μιά ώριμη ντομάτα ή ένα αυγό στο κεφάλι. Τον θυμάμαι, σα νά'ταν τώρα, που στάθηκε, κοίταξε γύρω του και είπε με παράπονο: - Γιατί ξηγιέστε έτσι, ρε παιδιά; Επειδή παλεύω γιά μιά φασουλάδα; H απάντηση ήταν, δύο ντομάτες... Σα νά'ταν φάντασμα από τα περασμένα, τον ξανάειδα αυτό τον άνθρωπο, κάπου στα τέλη της δεκαετίας του '70, να κάνει το λούστρο μπροστά από το σταθμό του Θησείου στην Αθήνα. Όταν ρώτησα το μακαρίτη τον Τζίμη τον Τίγρη (ένα καλότατο ανθρωπάκι που έπαιζε και πολύ όμορφα φυσαρμόνικα) μου είπε πως, "του τη βάρεσε να ξαναβγεί στους δρόμους να παλέψει, σε μεγάλη ηλικία, γιατί δε το άντεχε το κασελάκι. Οι δικοί του ντράπηκαν και τον έκλεισαν στο Δαφνί!"

Όταν ο Διονύσης Σαβόπουλος παρουσίασε τον Τζίμη τον Τίγρη στο "Κύτταρο" της οδού Χέϋδεν, είπε πως οι άνθρωποι αυτοί αποθεώνονται μέσα απ' τη γελοιοποίησή τους (...) Είναι κι αυτό ένα κομμμάτι αυτού που ονομάζουμε "ελληνικότητα"...

Ξαναγυρίζοντας στο Νούρο και το duende, έχει τραγουδήσει το "Σαμπάχ Μανέ" με τους παρακάτω δικούς του(;) στίχους:

Ποιός έχει μαύρη την καρδιά να γίνουμε συντρόφοι, να περπατούμε σ' ερημιές, να μη θωρούμ' ανθρώποι... http://www.fileden.com/files/2008/6/6/1947074/Sabah%20manes.mp3 Σ΄αυτούς που τους έχει κάτσει το duende δεν υπάρχει διασκέδαση. Το duende φροντίζει να "γεννήσει τον πόνο μες το δράμα κι ετοιμάζει τη σκάλα της φυγής απ' την πραγματικότητα", είχε πει ο F.G.Lorca το 1930. Μάταια θα ψάξουν γιά διασκέδαση οι "κουρντισμένοι", οι "καλλωδιωμένοι" άνθρωποι, αυτοί που θένε να "περάσουν την ώρα" τους. O δικός μας ο Βασίλης Τσιτσάνης, λέει σ' ένα στίχο του τρ. "Τσιγγάνε, σπάσε το βιολί" (1949): Δεν ήρθ' απόψε εδώ εγώ γιά να γλεντήσω, ήρθα μονάχα να παρηγορηθώ... Όταν ο Τσιτσάνης, τα τελευταία χρόνια, με το duende να μετράει τις χάντρες του θανάτου του, αμολούσε το "άλα, αλάνια", ο ίδιος ήταν κάπου αλλού. Οι πελάτες μπροστά του χόρευαν άδειους ζεϊμπέκικους κι εκείνος έπαιζε, αλλά ήταν κάπου αλλού. Οι γέφυρες είχαν πλέον κοπεί και τα φύλλα είχαν αναχωρήσει απ' τα δέντρα... * duende: (New Oxford Dictionary) 1. φάντασμα, κακό πνεύμα/ 2. έμπνευση, μαγεία, φωτιά (Random House Dictionary) 1. δαιμόνιο, πνεύμα/ 2. γοητεία, μαγνητισμός "... έτσι, το duende είναι μιά δύναμη κι όχι μιά λειτουργία, μιά πάλη κι όχι μιά αφηρημένη έννοια. Άκουσα κάποτε ένα γέρο δεξιοτέχνη της κιθάρας να λέει: "το duende δε φωλιάζει στο λαρύγγι. Ανεβαίνει απ' τις γυμνές πατούσες των ποδιών", που σημαίνει ότι δεν είναι θέμα ικανότητας, μα αληθινή μορφή, αίμα, αρχαία κουλτούρα, στιγμή δημιουργίας". F.G. Lorca Επίλογος Επειδή ΚΑΙ το ρεμπέτικο είναι ένας "ναρκοθετημένος" χώρος όπου, κατά το σύνηθες, οι "ειδικοί" επί του θέματος δεν ανέχονται καινούργιες προσεγγίσεις, θα εξηγήσω κάτι. Εκτίθεμαι στον "κίνδυνο" να μου πουν, "ποιός είσαι 'συ που θα πεις πως ο Στελλάκης δεν είχε αυτό το - πώς το είπες; - duende; Οι παραπάνω εξηγήσεις των δύο εγγλέζικων "εγκεκριμένων" λεξικών προσπαθούν να εξηγήσουν με στεγνές λέξεις κάτι πολυσύνθετο. Επικίνδυνη αλλά πρακτική μέθοδος. Το duende είναι πνεύμα και ένα πνεύμα δε χωράει στο μπουκάλι μιάς ή τριών λέξεων. Ο F.G. Lorca είχε δώσει μιά διάλεξη γιά το θέμα το 1930. Το πλήρες κείμενο υπάρχει στα αγγλικά, στη διεύθυνση http://www.musicpsyche.org/Lorca-Duende.htm. Το σπουδαίο αυτό κείμενο έχει μεταφραστεί επάξια από την Ολυμπία Καράγιωργα και κυκλοφορήσει το 1970 και το 1986, αλλά απ' ότι ξέρω είναι δυσεύρετο. Εκεί μέσα λοιπόν ανέφερε τρεις δυνάμεις που βοηθούν ένα καλλιτέχνη: τον άγγελο, τη μούσα και το duende που είναι ένας δαίμονας. Το πρώτο και το δεύτερο είναι κάτι διαφορετικό. Έτζι εννοούσα όταν έγραψα ότι ο Στελλάκης δε το είχε, αλλά ο Βαγγέλης Παπάζογλου κουβαλούσε ένα φρενιασμένο διάβολο μέσα του, που συνέργησε και στο γρήγορο θάνατό του. Ο Στελλάκης Περπινιάδης, σίγουρος και ικανότατος τραγουδιστής, έφτασε πλήρης ημερών και ικανοποίησης στο τέρμα της ζωής του και άφησε το όνομά του γραμένο με χρυσά γράμματα. Ο Νούρος είναι ο μισός στη σκιά και ακούγεται από λίγους, βαθύτερα μυημένους. Τραγουδούσε δύσκολα πράγματα γιά τα σημερινά αυτιά. Όσοι/ες δε τον πλησιάσουν, χάνουν μιά εμπειρία ζωής...

Σκόρπια θραύσματα γιά τον Κώστα Νούρο

2008-03-04T12:15:00.000-08:00

Ένας και μοναδικός ο λόγος που ανοίγω μιά συλλογή θραυσμάτων γιά τη ζωή αυτού του γλυκού και καλόκαρδου ανθρώπου. Να συνδράμω, στο μέτρο μου, στη σύνδεση διάσπαρτων πληροφοριών, να μαζέψω ότι βρω και να τα σπείρω μέσα στον "κήπο" του. ΓΙ ΑΥΤΟ, ΠΑΡΑΚΑΛΩ, ΟΣΟΥΣ/ΕΣ ΕΧΟΥΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΑΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΜΜΕΣΑ, ΓΙ ΑΥΤΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ, ΝΑ ΣΥΝΔΡΑΜΟΥΝ Σ΄ΑΥΤΟ ΤΟ blog ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ/ΕΣ. Στόχος μου δεν είναι η σύνταξη ενός ξερού βιογραφικού, αλλά η ανάγκη να κοιτάξω/οσμιστώ πίσω απ΄τα στοιχεία, να σκύψω στη μοίρα μιάς σειράς ανθρώπων που μ' ενδιαφέρουν και μιλάν στην ψυχή μου. Το ίδιο προσπαθώ να κάνω γιά το "κλειστό όστρακο", τη Ρίτα την Αμπατζή(βλ. http://www.elkibra-ritaabadzi.blogspot.com/) και έπονται και άλλοι/ες... Μεταφέρω τις πληροφορίες ακριβώς όπως έχουν γραφτεί, χωρίς να τις κρίνω. Όταν πρόκειται γιά περιπτώσεις παλιών που τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του, δεν έχουμε παρά να τις δεχτούμε σα κρίσεις παλιών ανθρώπων, σα κρίσεις από πρώτο χέρι. Σ΄ότι αφορά όλη την υπόλοιπη φιλολογία γιά τους παλιούς, παίρνω απόσταση από τον τρόπο που τους αντιμετωπίζουμε. Το σύντομο γραφτό του Γιώργου Ε. Παπαδάκη (Ελευθεροτυπία, 10/05/2006, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΟΥΡΟΣ: ΤΟ ΦΩΝΗΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΓΩΓΗ: ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΦΑΛΛΗΡΕΑ) που ξέρει πολύ καλά πότε ανοίγει το καυστικό στόμα του και πότε γράφει, με καλύπτει απόλυτα. Τάσος Σχορέλης, Ρεμπέτικη Ανθολογία, Τόμος Δ, σελ. 390 ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΡΣΕΛΟΣ ή ΝΟΥΡΟΣ. Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1892 και πέθανε στην Κοκκινιά του Πειραιά, μόνος, φτωχός και δυστυχισμένος στις 26-5-72. Από το 1910 ήταν φημισμένος τραγουδιστής στη Σμύρνη. Στην Ελλάδα άφησε εποχή. Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες λαϊκούς τραγουδιστές. Έχει τραγουδήσει σε μεγάλο αριθμό δίσκων.Χαρακτηριστικά οι παλιοί διηγούνται πως επειδή τα κέντρα που δούλευε γέμιζαν νωρίς, όσοι πήγαιναν και δε βρίσκανε θέση, καθόντουσαν απ' έξω από το κέντρο γιά να τον ακούσουν. Ήταν βραδιές που έξω από το κέντρο του περίμεναν και πενήντα άμαξες με πελάτες μήπως αδειάσει κανένα τραπέζι.

Τάσος Σχορέλης, Ρεμπέτικη Ανθολογία, Τόμος Γ, σελ. 55 (αποσπάσματα από συζήτηση με την Αγγελική Παπάζογλου)

...O Κώστας Μαρσέλος ή Νούρος ήταν φημισμένος τραγουδιστής, πριν έρθει εδώ, από τη Σμύρνη. Ήταν παλικάρι και καλό παιδί παρά το ελάττωμά του. Πριν το 1914 τον κυνήγησαν γιατί πούλαγε λαχεία του στόλου στη Σμύρνη. Τότε πήγε και κρύφτηκε στο Κερατοχώρι, γιατί εκεί δεν τόλμαγε να πλησιάσει Τούρκος γιατί θα γινότανε μάχη. Οι τρατάρηδες, βλέπεις, ήταν νταήδες. Οι Τούρκοι δεν πάτησαν ποτέ το χωριό τους. Τον κρύψανε λοιπόν και τον φευγάτησαν στην Ελλάδα. Όταν έφτασε εδώ πήγε στο Άγιο Όρος γιά καλόγερος, αλλά μετά από λίγο έφυγε. Όπως στη Σμύρνη έτσι κι εδώ άφησε εποχή. Μαζί του ο Βαγγέλης (ενν. το Βαγγέλη Παπάζογλου, σύζυγό της) δούλεψε μαζί του πολλές φορές...

"Τα χαϊρια μας εδώ", Γιώργης Παπάζογλου, (διηγήσεις της Αγγελίτσας Παπάζογλου-Μαρονίτου)

Πριν να λευτερωθούμε στη Σμύρνη, που ήτανε το δεκατέσσερω, ο Νούρος λέει ο τραγουδιστής πούλαγε λαχεία του στόλου δικά μας κρυφά. Εσύ, εγώ, τα πουλάγαμε γιά να βοηθιούμαστε οι Έλληνες ο ένας με τον άλλονε. Και τόνε προδώσανε στσί Τούρκοι κι ήφυγε απ' το Κερατοχώρι. Είχανε καϊκια τση γυναίκας του τ' αδέρφια και ψαρεύανε. Ψαράδικα(δεν ήτανε όμως ακόμα γυναίκα του. Ήτανε φίλοι να πούμε οικογενειακοί). Κι αυτοί τόνε μπαρκάρανε. Τόνε ντύσανε γυναίκα, και τόνε μπαρκάρανε και τόνε στείλανε στον Πειραιά, ειδεμή θα τόνε σκοτώνανε οι Τούρκοι όπως και τον Αλέκο με τσί μανσέτες, τα κουμπιά. Άμα ήτανε το φταίξιμο ελληνικό, με κουρματσιές σε σκοτώνανε. Μόλις όμως λευτερωθήκαμε κι ήρθανε οι Έλληνες στη Σμύρνη κι ανοίξανε τα πόρτα, ξανάρθε το παλικάρι πίσω. Κι ύστερα πάλι πρίν γίνει το εικοσιδύο, είχε φύγει απ΄τη Σμύρνη κι είχε έρθει εδώ πιό μπροστά. Ο Νούρος καθούντανε οδός Θεάτρου στον Πειραιά. Πάροδος λεωφόρος Γεωργίου. Εγώ τον έφταξα παντρεμένο εδώ κι είχε κι ένα κοριτσάκι, πού ερχούντανε στο σπίτι μας. Πέθανε το τριανταέξι με καλπάζουσα... Χωρίσανε όμως με τη γυναίκα του. Δεν τον υπόφερνε... Ήτανε καλή μοδίστρα η καημένη... Ερχόταν εδώ και μ' έραβε η Μαρία... Και φάγαμε και ήπιαμε μαζί. Ύστερα παντρεύτηκε έναν χηρεμένο, πούχε αγελάδες στη Βέροια. Νοικοκυράαααα... Νοικοκυρά. Εκείνο τον καιρό που φιόριζε ( = έβγαζε πολλά λεφτά) εδώ ο Νούρος και τον είχε αποκλεισμένο το σκυλάκι, ήτανε του κουμπάρου μου του πιτσιρίκου πού πέθανε, η αδρεφή η μεγάλη η χαμένη. Αυτή είχε φύγει πιό μπροστά απ' την καταστροφή και καθούντανε στην Πόλη. Ήτανε μεγάλη γυναίκα. (Η μάνα του πιτσιρίκου πήρε δυό άντροι, κι ο πιτσιρίκος ήτανε απ' το δεύτερο άντρα). Κι ήτανε αυτή στην Πόλη... κι ήτανε κει... Κι άμα γένηκε η καταστροφή, έχασε την οικογένειά τως... τ' αδέρφια τση... Του πιτσιρίκου η μάνα ήτανε δω, μαζί του, κι είχε χάσει το φως της η γυναίκα... 'ητανε αόμματος. Είχανε χαθεί όλοι. Κανείς δε μπορούσε να βρει άκρη και να μάθει... πουθενά... Είχε χάσει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα... Κι άμα γινήκανε οι πλάκες του Νούρου και πουληθήκανε στην Πόλη και φωνάζανε μέσα: "Γειά σου Νούρο μου...", και ξέρω γω... (αυτή τον ήξερε καλά το Νούρο, γιατί δούλευε λεύτερη μαζί του στο κλωστήριο, που δεν ήτανε τραγουδιστής. Και δουλεύανε μαζί). Κι άμα πήγε λέει στην εταιρεία που πουλάνε τσι πλάκες και ρώτησε και είπε: "Πού θα βρω το Νούρο που τραγουδά;" της δώσανε τη σύσταση. Και το πήρε το γράμμα ο Νούρος και πήγε στου πιτσιρίκου τη μάνα και αλληλογραφούσανε με την κόρη και βρεθήκανε. Γιά σκέψου, ύστερα από τόσα χρόνια, έ; Αυτό έγινε που σου λέω, τριαντατρία-τριαντατέσσερα. Απ' το εικοσιδύο ήτανε χαμένες μάνα και κόρη. Ο Νούρος είχε αδρεφό στο πιό μεγάλο κλωστήριο τση Σμύρνης...

Ρεμπέτικη ιστορία. 1, Κώστα Χατζηδουλή, σελ. 14

(αφήγηση Στελλάκη Περπινιάδη) Υπήρχαν μεγάλοι τραγουδιστές, με πρώτο και καλύτερο τον Κώστα Νούρο που πούλαγε τραγούδι με το δελτίο. Δηλαδή έπρεπε να έχεις πολλά λεφτά γιά να ακούσεις το Νούρο. Όταν δουλεύαμε στου "Μπουκουβάλα", στο Πασαλιμάνι, το 1930, επειδή το μαγαζί ήταν γεμάτο από κόσμο, έφταναν με τις άμαξες και καθόντουσαν έξω και ΄κει τους σερβίριζαν τα γκαρσόνια. Και αυτά, μόνο και μόνο γιά να ακούσουνε το Νούρο. Ήταν μεγάλος καλλιτέχνης, υπέροχος τραγουδιστής και ανεπανάληπτος άνθρωπος

από το (ανέκδοτο ακόμα) βιβλίο "Ρεμπέτικο, Το Τραγούδι των Ελλήνων" (Θέσια Παναγιώτου-Κώστας Φέρρης) Γεννήθηκε στο Νταραγάτσι της Σμύρνης το 1892. Ο πατέρας του κατάγονταν από τα Κύθηρα κι η μητέρα του από τη Σύρα. Δύο μόλις χρονών χάνει τη μητέρα του και τον μεγαλώνει η γειτόνισσα καντηλανάφτισσα του νεκροταφείου της περιοχής. Από παιδάκι ψέλνει αξιοθαύμαστα. Μετά το Δημοτικό βγαίνει στη βιοπάλη και δουλεύει εργάτης σε διάφορα εργοστάσια, έως ότου πάει στο Άγιον Όρος στη Μονή Βατοπεδίου γιά να μονάσει. Δεμ αντέχει όμως κι επιστρέφει στη Σμύρνη γιά να γίνει τραγουδιστής όπως τον παρότρυναν πάντα οι φίλοι του. Με την πρώτη του εμφάνιση σε κέντρο καταπλήσσει και συγκινεί τους πάντες γύρω του. Πολύ σύντομα η φήμη του ξεπερνά τις γειτονιές και ξαπλώνεται σ' όλη τη Μικρά Ασία όπου υπήρχε Ελληνισμός. Ήταν το αηδόνι που τους μάγευε, "Το αηδόνι της Σμύρνης". Όταν η Τουρκία μπήκε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, και επειδή κλείναν τα κέντρα της Σμύρνης, αποφάσισε να πάει στην Θεσσαλονίκη όπου και βρίσκει αμέσως δουλειά στο "Λούνα Παρκ" και στου "Θανάση του Κατσαρού". Το 1918 μετά την ανακωχή επιστρέφει στη Σμύρνη και δουλεύει με τον Δραγάτση (Ογδοντάκη). Η Καταστροφή του 22 τον βρίσκει να τραγουδάει στην Τερψιθέα. Οι θαυμαστές του του βγάζουν Γαλλικό διαβατήριο κι έτσι φεύγει γιά Μυτιλήνη, Θεσσαλονίκη, και τέλος Πειραιά ατο Πασαλιμάνι. Τραγουδάει σε μαγαζιά και καμπαρέ, και το 1926 (πρώιμη μηχανική δισκογραφία) γραμμοφωνεί μιά σειρά αμανέδες που αναδεικνύουν όλες τις εκφραστικές και φωνητικές του δυνατότητες. Αυτό ήταν μόνο η αρχή, γιατί συνεχίζει με τραγούδια Μικρασιατών, όπως του παναγιώτη Τούντα, του Σκαρβέλη, του Μαρίνου, του Ασίκη, του παλιού του φίλου Ογδοντάκη κ.ά. Γύρω στα εκατό γραμμοφωνημένα τραγούδια ίσαμε το 1935, και κάθε νύχτα πάλκο στις γειτονιές του Πειραιά ως το πρωί. Το 1934 (1933;) είναι κι αυτός ανάμεσα στους κορυφαίους ενός Σμυρνέικου πάλκου στη μάντρα του Σαραντόπουλου, στην Ανάσταση του Πειραιά (Δραπετσώνα). Mυθικό σχήμα, όπου εκτός από τον Στελλάκη, τον Κάβουρα, τον Ογδοντάκη και άλλους, συμμετέχει και ο Σπύρος Περιστέρης, που γίνεται την ίδια χρονιά διευθυντής της Οντεόν, και προφανώς τους εγκαταλείπει. Είναι κι αυτό ίσως ένα κλειδί, γιά να καταλάβουμε πως ήρθαν τα μπουζούκια, να καλύψουν την έλλειψη του μαντολίνου πούφυγε μαζί με τον Περιστέρη, να συνυπάρξουν γιά μιά βδομάδα με τους Σμυρνιούς, κι ύστερα να τους αντικαταστήσουν πλήρως. Είναι σίγουρα η σημαντικότερη ιστορική στιγμή του ρεμπέτικου, που σημαδεύει την αλληλεπίδραση των δύο μεγάλων ποταμιών του τραγουδιού αυτού (Σμυρνέικο-Πειραιώτικο) αλλά και τη μεταβίβαση της εξουσίας στους πειραιώτικους μπουζουκομπαγλαμάδες που ακολούθησε. Το 1917 χάνει τη μονάκριβη κόρη του και φεύγει γιά τη Σάμο. Ο πόλεμος του 40 τον βρίσκει στην Κοκκινιά σε ηλικία 48 χρονών. Βρίσκει το κουράγιο και στρατεύεται γιά την "ψυχαγωγία" των στρατιωτών. Το 1943 ξανά στη Σάμο, και στους βομβαρδισμούς περνά με τις βάρκες στο Κουσάντασι, πρόσφυγας και μόνος ξανά στη ζωή του. Κατεβαίνει στην Παλαιστίνη και από εκεί στη Γάζα, όπου αρχίζει να τραγουδάει σε διάφορες ψυχαγωγικές εκδηλώσεις του Στρατού. Το τέλος του πολέμου το 1945 τον βρίσκει στο Κάιρο όπου μένει τραγουδώντας. Επιστρέφει στην Ελλάδα και συνεχίζει μεροδούλι μεροφάι πάνω στα πάλκα μέχρι τα εβδομήντα του χρόνια, που αποσύρεται κουρασμένος και πικραμένος, μόνος (παρ' όλους τους δυό του γάμους) και ξεχασμένος από γνωστούς και φίλους. Το "αηδόνι της Σμύρνης" σωπαίνει γιά πάντα στις 26.5.1972 σε ηλικία ογδόντα χρονών. Είναι περίεργο πως ο Σχορέλης δεν τον θυμήθηκε, στην πρώτη εκείνη προσπάθεια αναβίωσης στη δεκαετία του 60. Ο Ηλίας Πετρόπουλος όμως βρέθηκε στο προσκεφάλι του τις τελευταίες στιγμές. όταν ο Νούρος ήταν πιά σε κώμμα.

(συνεχίζεται)

Δισκογραφία Κώστα Μα(ρ)σέλου (Νούρου)

2008-02-29T11:26:00.000-08:00

1926

Tζιβαέρι Μανές (Τι είναι αυτό που σου ζητώ) - ODEON D GA-1161, GO-194
Αλή Πασσάς Μανές (Ξύπνα καημένε Αλή Πασά) - ODEON D GA-1161, GO-195
Γκαλατά Μανές (Δοκίμασέ με όταν θες) - ODEON D GA-1162, GO-196
Ματζόρε Μανές (Πολλές φορές με πλήγωσες) - ODEON D GA-1160, GO-193
Νιχαβέντ Μανές (Μόνο μιά ώρα χαίρομαι όταν γλυκοχαράζει) Odeon D GA-1140, GO-202
Ουσάκ Μανές (Στον κόσμο εγεννήθηκες γιά τον αφανισμό μου) Odeon D GA-1164, GO-20054
Ταμπαχανιώτικος Μανές (Ψεύτη ντουνιά και άπιστε) "Odeon D GA-1162, GO-197
Χετζάζ Μανές (Παρηγοράω την καρδιά μα δεν παρηγοριέται) Odeon D GA-1163, GO-199
Χουζάμ Μανές (Τύχη σκληρά, γιά πάψε πιά) Odeon D GA-1164, GO-201

1928

Μέμο (τούρκικο) - ODEON D GA-1305, GO-624
Μπουρνοβαλιός Μανές (Σαν περπατάς τρελαίνομαι και τρέχω στη σκιά σου) "Odeon D GA-1308, GO-626
Οι Ομολογίες (παραδ/κό) μόρτικο Odeon D GA-1296, GO-620-2
Ούζο (παραδ/κό) μόρτικο, Odeon D GA-1253, GO-621-2
Παιχνιδιάρα (Π.Τούντα) μόρτικο, Odeon D GA-1253, GO-619-2
Πειραιώτικος Μανές (Τα βάσανα με θρέφουνε) Odeon D GA-1308, GO-629
Σαν ευτυχεί ο άνθρωπος, όλοι τον αγαπούνε) Odeon D GA-1307, GO-628-2
Tζιβαέρι Μανές (Χήρα ν' αλλάξεις τ' όνομα) Odeon D GA-1307, GO-627
Τρελοκόριτσο (Γ.Δραγάτση/Ογδοντάκη) συρτός, Odeon D GA-1296, GO-622

1929

Έσπασες τα πιάτα (παραδ/κό) χασικλίδικο-χασάπικος, COLUMBIA GB 18055, 20593
Μανώλης χασικλής (Δραγάτση/Ογδοντάκη) χασικλ/κο-μόρτικο, COLUMBIA GB 18079, 46822
Αρμενοπούλα (Π.Τούντα) νησιώτικο, συρτός, COLUMBIA GB 18070, 20607
Μόρτισσα κακιά(Π.Τούντα) χασικλ/κο, καρσιλαμάς, COLUMBIA GB 18070, 20592
Μπιρ Μαβίλι (τούρκικο) μανές, Odeon D GA-1305 GO-752
Μέμο ? (τούρκικο) Polydor D V-50583 1382 BF 1929
Νιχαβέντ Μανές (κλαίγω κρυφά και σκέφτομαι) Columbia GB 8400, 20603
Όλο ούζο (παραδ/κό) Columbia GB 18055, 20697
Πειραιώτικος Μανές (Πολλά είναι τα βάσανα) Columbia GB 8399, 20602
Ραστ Μανές (Σαν παραδώσω την ψυχή) Columbia GB 8399, 20601
Σαμπάχ Μανές (Πες μου, βρε Χάρε, να χαρείς) Columbia GB 8398, 20599
Ταμπαχανιώτικος Μανές (Πνοή πλέον δε μ' άφησες) Columbia GB 8400, 20604
Xετζάζ Μανές (Ο κόσμος με κατηγορεί, δίχως να ξέρει λέει) Columbia GB 8398, 20600

1930

Μάγισσα κακιά (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GR DG-49, WG-37

Ματζόρε Μανές (Αφού εσύ με μίσησες, το παν θα σε μισήσει) Parlophon D B-21576 101124

Πειραιώτικος Μανές (Εμένα πρέπει μιά σπηλιά μ' αραχνιασμένο χώμα) Path F X-80187

70236

Πειραιώτισσα (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GR DG-50, WG-65

Πολυγωνιώτισσα (Μαν.Χρυσαφάκη) μόρτικο, Columbia GR DG-55, WG-87

Σμυρνέικο Μινόρε (Πνοή πλέον δε μου άφησες, στο στήθος γιά ν' αντέξω) Path F X-80187

70235

Στην Αθήνα (Π.Τούντα) χασάπικος, Parlophon D B-21586 101176

Στον Ποδονίφτη (Π.Τούντα) χασικλ/κο, Columbia GR DG-51 WG-66

Στου Συγγρού (Π.Τούντα) χασαποσέρβικο, Columbia GR DG-52 WG-69

Τα μάτια της Σμυρνιάς (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GR DG-52 WG-64

Χουζάμ Μανές (Ποιός έχει μαύρη την καρδιά, να γίνουμε συντρόφοι) ,Columbia GR DG-53

WG-88

Ψαραδάκια (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GR DG-50 WG-70

1931

Αγαπησιάρης (Π.Τούντα) απτάλικο, Columbia GR DG-138 WG-187

Έξω φτώχεια, κουτσαβάκι (Αντ. Διαμαντίδη) μόρτικο, Columbia GR DG-145 WG-218

Κακούργα πεθερά (Ιακ.Μοντανάρη) λαϊκό, Columbia GR DG-113 WG-152

Κατεργάρα μου , Ειρήνη (Αντ.Διαμαντίδη) σέρβικος, Columbia GR DG-145 WG-229

Μάγκας σεβνταλής (Κ.Σκαρβέλη) χασικλ/κο, ζεϊμπέκικος, Columbia GR DG-146 WG-226

Μεμέτης (Χρ.Μαρίνου) χασικλ/κο, ζεϊμπέκικος, Columbia GR DG-139 WG-201

" " " " " DG-203 WG-201

Πάμε να σκοτωθούμε (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GR DG-138 WG-217-2

Σπάστα, ρήμαξτα (Π.Τούντα) ζεϊμπέκικος, Columbia GR DG-134 WG-188

Το χασαπάκι (Κ.Σκαρβέλη) καρσιλαμάς, Columbia GR DG-139 WG-219

Ίσα ρε Σοφεράκι (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GR DG-134 WG-198

Σμυρνιά καμωματού (Κώστα Σκαρβέλη) μόρτικο, Columbia GR DG-146

Κατινάκι, φίλησέ με (Π.Τούντα) ...................................................................

1932

Γιαλέλι-Γιαλέλι (Σώσσου Ιωαννίδη) αράπικο, Columbia GR DG-185

1934

Αερόπλανο θα πάρω (Π.Τούντα) Κ.Νούρος, Στ. Βογιατζή -ζεϊμπέκικος, HMV GR AO-2090 OT-1492
Ο Μυλωνάς (Δ.Σέμση/Στ.Παντελίδη) συρτός, HMV GR AO-2113 OT-1512
Στελλίτσα (Στ.Παντελίδη *) Κ.Νούρος&Ρόζα Εσκενάζι, HMV GR AO-2092 OT-1508

* Το τραγούδι είναι διασκευή του τούρκικου παραδοσιακού Τσακιτζή Αχρονολόγητα

Αγοροκοριτσάρα (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GB-18069 (μάλλον 1939)
Αχ, μαζί σου (παραδοσιακό) χασάπικος, Odeon D GA 1309
Γιαννιώτικο αλα Σμυρνέικα (Νάξευρα από δω πάει ο ποταμός) (παραδοσιακό, μανές),Columbia GR DG-54
Δυό γυφτοπούλες (Σωτ.Γαβαλά) παραδ/κό, ζεϊμπέκικος, Columbia GR DG-281
Η δολοφόνισσα (Π.Τούντα) μόρτικο, Columbia GB 18069
Η χήρα (Δ.Σέμση) μόρτικο, Parlophon GR B-21636
Ματζόρε Μανές (Άραγε εγώ δεν έκλαψα, ξενύχτησα γιά σένα) Columbia GB 8397
Μέμο ? Polydor D V-50583
Μινόρε Μανές (Αν ήξευρες τον πόνο μου, εκεί μέσα στην καρδιά μου) Columbia GB 8397
Μινόρε Μανές ( " " " " " " " " " " ) Odeon D GA-1309
Μινόρε Μανές (Αφού εσύ με μίσησες, το παν θα σε μισήσει) Path. F X-80088
Μόρτης Πειραιώτης (Μιχάλη Σκουλούδη) ρεμπέτικο Columbia GR DG-130
Μπάλος Μαστίχα (Καλέ δε με λυπάσαι, δε μ' ευσπλαχνίζεσαι) Odeon D GA- 1334
Νεβά Μανές (Όταν σκεφτώ πως βρέθηκα στον κόσμο απελπισμένος) Columbia GR DG-282
Νιχαβέντ Μανές (Γιά σένα κλαίγω, μάνα μου γλυκιά) Odeon GR GA-1508
Όλα εδώ θα μείνουν (Γρηγόρη Ασίκη) μόρτικο, Columbia GR DG-281
Σαλονικιώτισσα (Μιχάλη Σκουλούδη) μόρτικο, Columbia GR DG-130
Σερφ Μανές (Στο πιό ψηλότερο βουνό θέλω να βγει η ψυχή μου) Columbia GR DG-282
Ταμπαχανιώτικος Μανές (Εμένα πρέπει μιά σπηλιά μ΄αραχνιασμένο χώμα) Path. FX-80088
Τζιβαέρι Μανές (Κρυφή πληγή αδύνατον να λάβει σωτηρία) Columbia GB 8386
Χωριατοπούλα (Γ.Δραγάτση/Ογδοντάκη) ρεμπέτικο, Columbia GB 18078

Η λίστα βασίζεται στο βιβλίο του Διονύση Δημ. Μανιάτη "Η εκ περάτων δισκογραφία γραμμοφώνου", Αθήνα Μάιος 2006 Στις λίστες του sealabs υπάρχoυν τα τρ. "Χασικλού" (Π.Τούντα) με ημερ/νία 1927 και, "Τζιτζιφιώτισσα" (Π.Τούντα) 1927

Μιά διαφορετική ματιά ενός Έλληνα απ' τις ΗΠΑ

2008-02-18T06:01:00.000-08:00

H έρευνα γιά το ρεμπέτικο χρειάζεται διάφορες ομάδες ανθρώπων. Ένα μεγάλο κομμάτι της δουλιάς (με ιώτα) είναι να βρεθούν όλ' αυτά που μας έκρυψαν, όλοι/ες αυτοί/ές που ξεχάστηκαν/αποσύρθηκαν. Χρειάζονται οι νέοι άνθρωποι που έχουν μεράκι, κουράγιο και όρεξη. Tρανή απόδειξη, η τεράστια εργασία που έχει γίνει μέσα στο http://www.rebetiko.sealabs.net/ Χρειάζονται οι γυναίκες που έχουν μιά άλλη ματιά στα πράγματα, χρειάζονται - θα ακουστεί παράξενο - οι ομοφυλόφιλοι που, επίσης έχουν μιά άλλη ματιά και ευαισθησία. Γιά να γίνω σαφής, μεταφράζω παρακάτω ένα κείμενο ενός πολύ σοβαρού Έλληνα που ζει στη Βοστόνη (http://amanyala.blogspot.com/2006/06/rembetiko-of-month.html). Δείτε με πόση αγάπη και ευαισθησία γράφει και εικάζει γιά τα ρεμπέτικα: " Στη δημοσίευση του περασμένου μήνα, περιέλαβα μιά αναφορά στον Κώστα Μασσέλο (1980-1972) ή Νούρο, στο σχόλιό μου γιά το τραγούδι με τη Ρίτα Αμπατζή "Ο ψύλλος". Στο τέλος του τραγουδιού μιά αντρική φωνή πετάει ένα χαιρετισμό, όπως το συνήθιζαν στα ρεμπέτικα, "γειά σου, Ρίτα!" στον οποίο εκείνη απαντάει, "γειά σου, Νούρε μου!". Έτσι, μαθαίνουμε ότι ο Νούρος ήταν παρών στην αίθουσα φωνοληψίας. Σ' αυτή τη δημοσίευση έγραφα ότι ο Νούρος έπαιζε κιθάρα ή μπουζούκι. Το αν υπάρχει παίξιμο μπουζουκιού δεν είναι ξεκάθαρο, αλλά αυτό είναι ένα άλλο θέμα. Το ερώτημα είναι, τι έκανε ο Νούρος μέσα στην αίθουσα. Ήταν σίγουρα εκεί, αλλά γιατί; Όλ' αυτά μπορεί ν' ακούγονται χψρίς ενδιαφέρον, αλλά γιά του εραστές του ρεμπέτικου είναι γοητευτικά θέματα, και πράγματι είναι. Υποθέτω ότι θα έπαιζε κάποιο όργανο. Ο εξάδελφός μου G. δε συμφωνεί. Μου είπε ότι ο Νούρος ήταν τραγουδιστής και δεν υπάρχει κάτι που να δείχνει ότι έπαιζε κιθάρα ή μπουζούκι. Το διασταύρωσα με κάποιους γνώστες (αυτούς που έκαναν το Rembetika: Historic Urban Folk Songs from Greece) κι εκείνοι συμφώνησαν ότι ο Νούρος δεν έπαιζε κάποιο όργανο. Μου φαίνεται παράξενο ότι απλά βρισκόταν εκεί, αλλά υποθέτω πως είναι πιθανό .*1 Γιά νά'μαι ειλικρινής, δεν ήξερα πολλά γιά το Νούρο, πριν την τελευταία δημοσίευσή μου. Είχα ακούσει το όνομα - και μάλιστα έχω τουλάχιστο ένα 78άρι δικό του από τη δεκαετία του ΄30- αλλά, αυτό ήταν όλο. Η προσοχή μου έπεφτε περισσότερο σε άλλους άντρες τραγουδιστές του ρεμπέτικου, σαν τον Αντώνη Αδαμαντίδη (Νταλκά), το Δημ. Ατραϊδη, το Γιώργο Παπασιδέρη και ακόμα, το Γιώργο Κατσαρό. Ξέρουμε πολύ λιγότερα γιά το Νούρο απότι γιά τους άλλους. Οπωσδήποτε δε θά'ταν δίκαιο να πούμε ότι ήταν άσημος. Στις΄μέρες του ήταν ένας καταξιωμένος και παραγωγικός τραγουδιστής μανέδων. Ο Νούρος άρχισε να γράφει δίσκους το 1926, μόλις τέσσερα χρόνια αφότου έφτασε στην Ελλάδα από τη Σμύρνη, όπου είχε μεγαλώσει. Εκεί τραγουδούσε στα φημισμένα καφέ-αμάν του λιμανιού, από την ηλικία των 18. Έχει ειπωθεί ότι το στιλ του Νούρου μοιάζει με των ψαλτών ή των πρωτοψαλτών της Βυζαντινής μουσικής παράδοσης. Η γνώμη μου είναι ότι η φωνή του Νούρου ήταν πιό ντελικάτη και λιγότερο γήινη από τους αρσενικούς τραγουδιστές του ρεμπέτικου και των μανέδων. Ήταν γνωστό ότι ο Νούρος ήταν λάτρης της Βυζαντινής μουσικής και έμεινε γιά ένα διάστημα στη μονή Βατοπεδίου στο Αγιονόρος. Αγόρσα πρόσφατα ένα CD με μερικές πρώιμες φωνοληψίες του Νούρου γιά να τον νιώσω καλύτερα. Επιπλέον, με ενδιέφερε πολύ η άποψη του εξαδέλφου μου, ότι ο Νούρος ήταν ομοφυλόφιλος. Μου έστρεψε την προσοχή σε μιά φωτογραφία που τον δείχνει συντροφιά με νέους άντρες (ένα παράδειγμα είναι η φωτο. αριστερά που τον δείχνει μ' έναν άγνωστο Τούρκο στρατιώτη, στη Κων/λη το 1950). Oι φωτογραφίες όμως δε μπορούσαν να είναι αποδεικτικές. Πολύ πιό ενδιαφέρουσα είναι η έκδοση του Ταμπαχανιώτικου μανέ με το Νούρο (δίσκος Columbia, γύρω στο 1928). Ο Νούρος χτύπησε διάφορες εκδόσεις του Ταμπαχανιώτικου, όπως και άλλοι, συμπεριλαμβανομένης και της Ρόζας Εσκενάζι. Εκείνο που κάνει την έκδοση του 1928 με το Νούρο ενδιαφέρουσα είναι ο Στελλάκης Περπινιάδης με το "να πεθάνεις, πούστη!" (Drop dead, faggot!), στο τέλος του τραγουδιού. Η λέξη πούστης είναι περιγελαστική στα ελληνικά. Όμως, θα ήταν λάθος να συμπεράνουμε ότι ο Περπινιάδης είχε σκοπό να εκφράσει εχθρικότητα απέναντι στο Νούρο. Νομίζω ότι είναι ένας παιχνιδιάρικος χαιρετισμός, μ' εκείνο τον σεξουαλικό και κοφτερό τρόπο που χαρακτήριζε τους ρεμπέτες. Απ' την άλλη μεριά, έχω δυσκολία να πιστέψω ότι ο Περπινιάδης θα το τραβούσε τόσο, αστειευόμενος με κάποιον που δε τον θεωρούσαν ομοφυλόφιλο. Η λέξη πούστης πετιέται συχνά με μορφή αστείου, αλλά δεν είναι κάτι που συναντιέται μέσα στις φωνοληψίες των ρεμπέτικων. Απότι ξέρω, η φωνοληψία του Νούρου στα 1928, είναι το μοναδικό παράδειγμα αυτού του είδους*2. Η χρήση της λέξης, σ' αυτή την περίπτωση, είναι (funny) μόνο αν ήταν γνωστό στους κύκλους των φίλων και συναδέλφων, ότι ο Νούρος είχε ρομαντικά και σεξουαλικά φλερταρίσματα με άντρες και ότι δεχόταν καλοπροαίρετα σχόλια γι αυτό. Αν και δε μπορούμε να είμαστε σίγουροι, είναι λογική η σκέψη ότι ο Νούρος ήταν, αναπόδεικτα, ομοφυλόφιλος. Όπως και νά'ναι, το ενδιαφέρον μου γι αυτόν πάει πέρα απ' όλ' αυτά και, τελικά, δε νομίζω ότι μπορεί κανείς να αποφανθεί με βεβαιότητα γιά τις σεξουαλικές του προτιμήσεις. Πάντως, οι στίχοι μερικών μανέδων του Νούρου έχουν μιά αποφασιστική queer ευαισθησία και ηχούν καθαρά στην queer ακοή μου. Κύρια στο Χουζάμ μανέ (Ποιός έχει μαύρη την καρδιά) και στο Χετζάζ μανέ (Ο κόσμος με κατηγορεί) - και οι δυό γραμοφωνημένοι στις αρχές του '30, βγάζουν την αίσθηση της "αγάπης που δε τολμάει να φανερωθεί". Ποιός έχει μαύρη την καρδιά, να γίνουμε συντρόφοι να περπατούμε σ' ερημιές να μη θωρούμε ανθρώποι/ Ο κόσμος με κατηγορεί, δίχως να ξεύρει λέει- αν ήξευρε τον πόνο μου, μαζί μου θε να κλαίει. Αν ο Νούρος ήταν ομοφυλόφιλος, οι στίχοι αυτοί θα του μετέφεραν μιά αίσθηση μελαγχολίας. Είτε έτσι, είτε αλλιώς, οι μανέδες του μιλάνε στους σύγχρονους queers (τουλάχιστο, σ' εμάς που ακούμε ρεμπέτικα) γιά τις εμπειρίες της περιθωριοποίησης και της καταδίκης γι αυτόν που αγαπάμε". (Σημειώσεις δικές μου) *1 Στη διάρκεια φωνοληψιών ήταν πολύ συνηθισμένο να υπάρχουν και άλλοι/ες τραγουδιστές/τριες ή μουσικοί που είχαν τελειώσει τη δική τους φωνοληψία ή περίμεναν τη σειρά τους. Όντας μέσα, συμμετείχαν με κάποιο χαιρετισμό ή κάτι άλλο που θα χρειαζόταν γιά να δημιουργεί η ζωντανή αίσθηση του κεφιού. *2. Yπάρχει ακόμα ένα παραπλήσιο παράδειγμα πειράγματος στο Νούρο, στο παραδοσιακό τραγούδι "Αλή Πασάς" (1927). Συμμετέχοντες, σύμφωνα με τα στοιχεία του δίσκου, οι Ογδοντάκης (βιολί) και Μενεμενλής. Κάποιος άλλος, προφανώς, που ήταν παρών πετάει το : "Γειά σου Νούρο, γειά σου...με το βιολιτζή σου τ΄Ογδοντάκι...να τον περιμένεις παρακάτω..."